Chủ hộ kinh doanh là người giữ vai trò trung tâm trong quá trình đăng ký, quản lý và hoạt động của hộ kinh doanh. Đây không chỉ là người đứng tên trên Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh mà còn là người thực hiện nhiều quyền, nghĩa vụ và chịu trách nhiệm đối với hoạt động kinh doanh của hộ.
Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có thể do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập. Tùy từng trường hợp, cách xác định chủ hộ và trách nhiệm của những người tham gia hộ kinh doanh sẽ có sự khác nhau.
Bài viết dưới đây sẽ giúp Quý khách hiểu rõ chủ hộ kinh doanh là gì, ai được làm chủ hộ, chủ hộ có những quyền và nghĩa vụ nào, chịu trách nhiệm về tài sản ra sao và khi nào có thể thay đổi chủ hộ kinh doanh theo quy định mới nhất năm 2026.
1. Chủ hộ kinh doanh là gì?
Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, chủ hộ kinh doanh là:
-
Cá nhân đăng ký thành lập hộ kinh doanh; hoặc
-
Người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm người đại diện hộ kinh doanh.
Như vậy, có hai trường hợp cơ bản:
Trường hợp 1: Một cá nhân thành lập hộ kinh doanh
Người trực tiếp đăng ký thành lập đồng thời là chủ hộ kinh doanh.
Ví dụ, anh Nguyễn Văn A tự mình đăng ký mở một cửa hàng tạp hóa dưới hình thức hộ kinh doanh thì anh A là chủ hộ kinh doanh.
Trường hợp 2: Các thành viên hộ gia đình cùng thành lập
Các thành viên phải thống nhất và ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh. Văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định.
Người được ủy quyền này được ghi nhận là chủ hộ kinh doanh.
Nếu muốn tìm hiểu toàn diện hơn về mô hình này, Quý khách có thể tham khảo bài Hộ kinh doanh là gì?.
2. Ai được làm chủ hộ kinh doanh?
Không phải mọi cá nhân đều có quyền thành lập và làm chủ hộ kinh doanh.
Theo Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình muốn thành lập hộ kinh doanh phải:
-
Là công dân Việt Nam;
-
Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
-
Không thuộc trường hợp pháp luật cấm thành lập hộ kinh doanh.
Một số trường hợp không có quyền thành lập hộ kinh doanh gồm người đang:
-
Bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
-
Bị tạm giam;
-
Chấp hành hình phạt tù;
-
Chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc;
-
Bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định;
-
Thuộc trường hợp khác mà luật quy định không được thành lập hộ kinh doanh.
Đây là điều kiện về chủ thể thành lập, bên cạnh các điều kiện về tên, ngành nghề, hồ sơ và các nội dung đăng ký khác.
Quý khách có thể xem chi tiết tại bài Điều kiện thành lập hộ kinh doanh.
3. Chủ hộ kinh doanh được xác định như thế nào?
Cách xác định chủ hộ phụ thuộc vào chủ thể thành lập hộ kinh doanh.
| Trường hợp | Ai là chủ hộ kinh doanh? |
|---|---|
| Một cá nhân thành lập | Chính cá nhân đăng ký thành lập |
| Các thành viên hộ gia đình cùng thành lập | Một thành viên được các thành viên còn lại ủy quyền |
| Hộ gia đình có hai thành viên, chủ hộ thuộc trường hợp đặc biệt theo luật | Thành viên còn lại có thể trở thành chủ hộ theo quy định |
Đối với hộ do các thành viên hộ gia đình thành lập, việc cử chủ hộ không chỉ là thỏa thuận miệng. Các thành viên phải lập văn bản ủy quyền và văn bản này phải được công chứng hoặc chứng thực.
Khi thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh, chủ hộ là người thực hiện thủ tục khi các thành viên đã thông qua nội dung đăng ký.
Thông tin về chủ hộ sau đó được ghi nhận trong hồ sơ và Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
4. Chủ hộ kinh doanh có những quyền gì?
Theo Điều 84 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, chủ hộ có quyền tổ chức và thực hiện hoạt động kinh doanh của hộ theo quy định pháp luật.
Một số quyền quan trọng gồm:
Trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh
Chủ hộ có thể trực tiếp quyết định và tổ chức hoạt động hằng ngày của hộ kinh doanh như mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, quản lý nhân sự, ký kết hợp đồng và thực hiện các giao dịch phục vụ hoạt động kinh doanh.
Thuê người khác quản lý, điều hành
Pháp luật cho phép chủ hộ không cần trực tiếp điều hành toàn bộ hoạt động mà có thể thuê người khác thực hiện công việc quản lý.
Thực hiện các giao dịch của hộ kinh doanh
Chủ hộ có thể đại diện hộ kinh doanh trong quá trình thực hiện hợp đồng, giao dịch và các công việc pháp lý có liên quan.
Góp vốn, mua cổ phần tại doanh nghiệp
Chủ hộ và thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh được quyền góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp trong doanh nghiệp với tư cách cá nhân.
Như vậy, việc đang là chủ hộ kinh doanh không đồng nghĩa cá nhân bị cấm đầu tư vào công ty.
5. Chủ hộ kinh doanh có những nghĩa vụ gì?
Quyền của chủ hộ luôn đi kèm với trách nhiệm đối với hoạt động kinh doanh.
Theo Điều 84 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, chủ hộ thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến:
-
Hoạt động kinh doanh của hộ;
-
Nghĩa vụ tài chính;
-
Nghĩa vụ về thuế;
-
Các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản;
-
Quyết định xử phạt vi phạm hành chính;
-
Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
Chủ hộ còn là người đại diện cho hộ kinh doanh khi tham gia các vụ việc tại:
-
Trọng tài;
-
Tòa án;
-
Các thủ tục giải quyết việc dân sự;
-
Các vụ án mà hộ kinh doanh là nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Ngoài ra, khi có sự thay đổi về tên, địa chỉ, chủ hộ, thành viên hộ gia đình, vốn, ngành nghề hoặc một số nội dung đăng ký khác, chủ hộ có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi theo quy định.
6. Chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm về tài sản như thế nào?
Đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất khi lựa chọn mô hình hộ kinh doanh.
Theo khoản 1 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ.
Có thể hiểu:
Nếu hộ kinh doanh do một cá nhân thành lập: cá nhân đó phải chịu trách nhiệm đối với hoạt động kinh doanh bằng toàn bộ tài sản của mình.
Nếu hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình cùng thành lập: chủ hộ và các thành viên đăng ký hộ kinh doanh chịu trách nhiệm liên đới đối với hoạt động của hộ.
Ví dụ, hộ kinh doanh có vốn đăng ký là 500 triệu đồng nhưng phát sinh khoản nợ hợp pháp là 800 triệu đồng thì trách nhiệm không tự động giới hạn trong 500 triệu đồng vốn đã kê khai.
Đây là điểm khác biệt quan trọng so với một số loại hình doanh nghiệp có cơ chế trách nhiệm hữu hạn.
Vì vậy, khi quy mô hoạt động, công nợ hoặc rủi ro kinh doanh ngày càng lớn, chủ hộ nên cân nhắc việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp phù hợp.
7. Chủ hộ có được thuê người khác quản lý hộ kinh doanh không?
Có.
Khoản 2 Điều 84 Nghị định 168/2025/NĐ-CP cho phép chủ hộ kinh doanh:
-
Trực tiếp quản lý, điều hành; hoặc
-
Thuê người khác quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh.
Ví dụ, chủ hộ có ba cửa hàng và không trực tiếp quản lý từng địa điểm thì có thể thuê quản lý cửa hàng hoặc người điều hành hoạt động kinh doanh.
Tuy nhiên, cần lưu ý:
Thuê người quản lý không làm mất trách nhiệm pháp lý của chủ hộ.
Dù người khác trực tiếp điều hành, chủ hộ và các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh vẫn chịu trách nhiệm đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản phát sinh từ hoạt động của hộ.
Vì vậy, việc thuê người điều hành chỉ là phân công công việc quản lý, không phải là chuyển trách nhiệm pháp lý từ chủ hộ sang người được thuê.
8. Chủ hộ kinh doanh có được thành lập hoặc góp vốn vào công ty không?
Chủ hộ kinh doanh và thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh được quyền góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp trong doanh nghiệp với tư cách cá nhân.
Ví dụ, một người đang là chủ hộ kinh doanh vẫn có thể:
-
Góp vốn vào công ty TNHH;
-
Mua phần vốn góp của thành viên công ty TNHH;
-
Mua cổ phần trong công ty cổ phần.
Tuy nhiên, pháp luật quy định chủ hộ kinh doanh và thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh không được đồng thời là chủ doanh nghiệp tư nhân.
Sự hạn chế này xuất phát từ đặc điểm trách nhiệm tài sản của hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân.
9. Một người được làm chủ bao nhiêu hộ kinh doanh?
Theo khoản 1 Điều 83 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, một cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình thuộc đối tượng có quyền thành lập hộ kinh doanh chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc.
Điều này không có nghĩa một hộ kinh doanh chỉ được hoạt động tại một địa điểm.
Pháp luật hiện hành cho phép hộ kinh doanh có thể hoạt động ngoài trụ sở và có nhiều địa điểm kinh doanh theo quy định.
Do đó cần phân biệt:
Một cá nhân: chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên toàn quốc.
Một hộ kinh doanh: có thể tổ chức hoạt động tại nhiều địa điểm nếu thực hiện đúng các nghĩa vụ pháp lý có liên quan.
10. Có được thay đổi chủ hộ kinh doanh không?
Pháp luật có quy định về đăng ký thay đổi chủ hộ kinh doanh, đặc biệt đối với hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập.
Theo Điều 100 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, khi các thành viên hộ gia đình thống nhất ủy quyền cho một thành viên khác làm chủ hộ, hộ kinh doanh thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi với Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã.
Hồ sơ cơ bản gồm:
-
Giấy đề nghị đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hộ kinh doanh;
-
Văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình cho thành viên làm chủ hộ mới.
Văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực.
Việc thay đổi phải được đăng ký trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày có thay đổi.
Nếu có nhu cầu thực hiện thủ tục này, Quý khách có thể tham khảo Dịch vụ thay đổi chủ hộ kinh doanh của Enterlaw.
Lưu ý: Không nên mặc nhiên hiểu mọi trường hợp “chuyển nhượng hộ kinh doanh cho người khác” đều có thể thực hiện bằng thủ tục thay đổi chủ hộ. Cần xác định hộ kinh doanh được thành lập bởi một cá nhân hay bởi các thành viên hộ gia đình và căn cứ đúng trường hợp mà Điều 100 quy định trước khi thực hiện.
11. Chủ hộ kinh doanh chết hoặc mất năng lực hành vi thì xử lý thế nào?
Nghị định 168/2025/NĐ-CP đã quy định tương đối rõ đối với một số trường hợp đặc biệt.
Nếu hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình thành lập và chủ hộ:
-
Chết hoặc bị Tòa án tuyên bố đã chết;
-
Mất tích;
-
Bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự;
-
Có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi;
thì các thành viên còn lại có thể ủy quyền cho thành viên khác làm chủ hộ theo quy định.
Đặc biệt, nếu hộ kinh doanh chỉ có hai thành viên và người đang là chủ hộ thuộc một trong các trường hợp trên thì thành viên còn lại trở thành chủ hộ kinh doanh theo quy định.
Đối với hộ do một cá nhân thành lập mà người đó bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự, quyền và nghĩa vụ của chủ hộ được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật dân sự.
12. Chủ hộ có thể ủy quyền cho người khác làm thủ tục không?
Có.
Chủ hộ có thể trực tiếp thực hiện thủ tục đăng ký hoặc ủy quyền cho cá nhân, tổ chức khác thực hiện theo quy định.
Từ ngày 23/7/2026, Nghị định 296/2026/NĐ-CP bổ sung yêu cầu xác thực điện tử đối với người ủy quyền và người được ủy quyền khi thực hiện một số thủ tục, bao gồm:
-
Đăng ký thành lập hộ kinh doanh;
-
Đăng ký thay đổi chủ hộ kinh doanh;
-
Đăng ký thay đổi thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh.
Do đó, khi thực hiện hồ sơ trong năm 2026 cần lưu ý quy định mới này, không nên sử dụng nguyên hướng dẫn thủ tục được lập trước ngày 23/7/2026.
13. Câu hỏi thường gặp về chủ hộ kinh doanh
Chủ hộ kinh doanh có bắt buộc phải trực tiếp kinh doanh không?
Không. Chủ hộ có thể trực tiếp hoặc thuê người khác quản lý, điều hành hộ kinh doanh. Tuy nhiên, chủ hộ vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hoạt động của hộ theo quy định.
Chủ hộ kinh doanh có phải là người đứng tên trên Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh không?
Có. Thông tin chủ hộ là một trong những thông tin đăng ký của hộ kinh doanh và được ghi nhận trong hồ sơ, Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Xem thêm: Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Chủ hộ kinh doanh có được thuê giám đốc không?
Pháp luật cho phép chủ hộ thuê người khác quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh. Tên chức danh cụ thể có thể do các bên thỏa thuận, nhưng việc thuê người quản lý không làm chuyển trách nhiệm pháp lý của chủ hộ sang người được thuê.
Chủ hộ có được góp vốn vào công ty TNHH không?
Có. Chủ hộ được góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp trong doanh nghiệp với tư cách cá nhân.
Chủ hộ có được đồng thời là chủ doanh nghiệp tư nhân không?
Không. Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định chủ hộ và thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh không được đồng thời là chủ doanh nghiệp tư nhân.
Một người có được đứng tên hai hộ kinh doanh không?
Không. Một cá nhân chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc.
Chủ hộ có chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản không?
Có. Đối với hộ do một cá nhân thành lập, cá nhân chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản đối với hoạt động kinh doanh. Nếu hộ do các thành viên hộ gia đình thành lập, các thành viên đăng ký hộ kinh doanh chịu trách nhiệm theo quy định về trách nhiệm liên đới.
Thay đổi chủ hộ có phải đăng ký với cơ quan nhà nước không?
Có. Khi thuộc trường hợp thay đổi chủ hộ theo quy định, hộ kinh doanh phải thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi trong thời hạn luật định.
Kết luận
Chủ hộ kinh doanh là cá nhân đăng ký thành lập hộ kinh doanh hoặc thành viên được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm người đại diện hộ kinh doanh. Chủ hộ có quyền trực tiếp hoặc thuê người khác quản lý hoạt động kinh doanh, được góp vốn vào doanh nghiệp nhưng đồng thời phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ và chịu trách nhiệm tài sản đối với hoạt động của hộ.
Đặc biệt, trách nhiệm của chủ hộ không giới hạn trong số vốn kinh doanh đã kê khai, vì vậy người lựa chọn mô hình hộ kinh doanh cần cân nhắc quy mô, công nợ và mức độ rủi ro trong quá trình hoạt động.
Nếu Quý khách đang chuẩn bị thành lập hộ kinh doanh, có thể tham khảo Dịch vụ đăng ký hộ kinh doanh. Đối với những vấn đề phát sinh trong quá trình quản lý, thay đổi thông tin, thuế, hợp đồng hoặc hoạt động kinh doanh, Enterlaw cung cấp Dịch vụ tư vấn pháp luật cho hộ kinh doanh để hỗ trợ theo từng nhu cầu cụ thể.
