Enterlaw.vn kính chào quý khách hàng và bạn đọc!
CÔNG TY LUẬT UY TÍN

Người lao động tự ý bỏ việc: Sa thải hay đơn phương chấm dứt HĐLĐ?

Thứ Hai, 16/11/2026
Luật sư kiểm duyệt: Vũ Khánh Hiếu

Người lao động tự ý bỏ việc có thể dẫn đến việc doanh nghiệp đơn phương chấm dứt HĐLĐ hoặc xử lý kỷ luật sa thải, nhưng đây là hai cơ chế pháp lý khác nhau về căn cứ, cách tính số ngày nghỉ và thủ tục thực hiện.

Theo Bộ luật Lao động, người lao động tự ý bỏ việc từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng có thể là căn cứ để người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ không cần báo trước. Trong khi đó, tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày mà không có lý do chính đáng có thể là căn cứ xử lý kỷ luật sa thải.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào việc người lao động “nghỉ 05 ngày” để lập tức ra quyết định sa thải hoặc chấm dứt HĐLĐ.

1. Người lao động tự ý bỏ việc được xác định thế nào?

Bộ luật Lao động sử dụng khái niệm “tự ý bỏ việc” tại Điều 36 và Điều 125 nhưng không có một điều khoản riêng định nghĩa thuật ngữ này. Vì vậy, trong từng vụ việc cần xem xét thực tế:

  • Lịch làm việc của người lao động;

  • Số ngày và thời điểm vắng mặt;

  • Người lao động có xin phép hay không;

  • Lý do vắng mặt;

  • Việc doanh nghiệp đã liên hệ, yêu cầu giải trình như thế nào;

  • Người lao động có thể hiện ý chí chấm dứt HĐLĐ hay chỉ đơn thuần không đến làm việc.

Đặc biệt cần phân biệt hai trường hợp.

Nếu người lao động không đi làm nhưng chưa thể hiện rõ ý chí chấm dứt HĐLĐ, doanh nghiệp có thể phải xem xét căn cứ đơn phương chấm dứt hoặc xử lý kỷ luật.

Ngược lại, nếu người lao động gửi email, tin nhắn hoặc văn bản thể hiện rõ rằng mình chấm dứt HĐLĐ và nghỉ việc, vụ việc cần được xem xét trước hết dưới góc độ quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động.

Không nên mặc nhiên coi việc người lao động không đến công ty là họ đã tự chấm dứt quan hệ lao động.

2. Khi nào công ty được đơn phương chấm dứt HĐLĐ vì người lao động bỏ việc?

Điểm e khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động quy định người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ khi người lao động: Tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên.

2.1. Phải đủ 05 ngày làm việc liên tục

Điểm quan trọng nhất là các ngày nghỉ phải là ngày làm việc và phải liên tục. Ví dụ, người lao động có lịch làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu, tự ý nghỉ toàn bộ 05 ngày này mà không có lý do chính đáng thì có thể phát sinh căn cứ tại điểm e khoản 1 Điều 36.

Ngược lại, nếu người lao động nghỉ 02 ngày trong tuần này, 02 ngày tuần sau và 01 ngày ở tuần tiếp theo thì tổng cộng là 05 ngày nhưng không phải 05 ngày làm việc liên tục, nên không thể áp dụng căn cứ này chỉ dựa trên tổng số ngày nghỉ.

2.2. Doanh nghiệp không phải báo trước

Theo khoản 3 Điều 36, trường hợp đơn phương chấm dứt HĐLĐ do người lao động tự ý bỏ việc theo điểm e khoản 1 Điều 36 thì người sử dụng lao động không phải báo trước. Tuy nhiên, không phải báo trước không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể ra quyết định mà không cần hồ sơ.

Doanh nghiệp vẫn cần có tài liệu để chứng minh lịch làm việc, số ngày người lao động vắng mặt, tính liên tục của các ngày nghỉ, việc liên hệ với người lao động và căn cứ xác định người lao động không có lý do chính đáng.

3. Khi nào người lao động tự ý bỏ việc có thể bị sa thải?

Khoản 4 Điều 125 Bộ luật Lao động quy định hình thức xử lý kỷ luật sa thải có thể được áp dụng khi người lao động tự ý bỏ việc:

- 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày; hoặc

- 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày;

tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng.

Khác với Điều 36, các ngày nghỉ để áp dụng Điều 125 không bắt buộc phải liên tục. Ví dụ, người lao động nghỉ không phép 02 ngày đầu tháng, 02 ngày giữa tháng và 01 ngày sau đó. Nếu đủ 05 ngày trong thời hạn 30 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc và không có lý do chính đáng thì có thể phát sinh căn cứ xem xét kỷ luật sa thải.

Tuy nhiên, đủ số ngày nghỉ mới chỉ là căn cứ để xem xét sa thải. Doanh nghiệp còn phải tuân thủ đầy đủ nguyên tắc và thủ tục xử lý kỷ luật lao động.

Có thể tham khảo thêm bài Kỷ luật lao động là gì?.

4. Nghỉ 05 ngày liên tục thì sa thải hay đơn phương chấm dứt HĐLĐ?

Nếu người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày làm việc liên tục mà không có lý do chính đáng, về số ngày có thể đồng thời đáp ứng căn cứ tại Điều 36 và mốc 05 ngày cộng dồn tại Điều 125. Tuy nhiên, hai cơ chế có bản chất hoàn toàn khác nhau:

Nội dung Đơn phương chấm dứt HĐLĐ Kỷ luật sa thải
Căn cứ về số ngày Từ 05 ngày làm việc liên tục 05 ngày cộng dồn/30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn/365 ngày
Nghĩa vụ báo trước Không phải báo trước Không áp dụng cơ chế báo trước
Họp xử lý kỷ luật Không Có
Yêu cầu chứng minh Chứng minh đủ căn cứ Điều 36 Chứng minh hành vi, lỗi và tuân thủ thủ tục kỷ luật
Bản chất pháp lý Thực hiện quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ Áp dụng một hình thức xử lý kỷ luật lao động

 

Doanh nghiệp phải xác định rõ mình đang lựa chọn cơ chế nào trước khi ban hành văn bản. Không nên chuẩn bị hồ sơ theo hướng đơn phương chấm dứt nhưng lại ban hành quyết định sa thải, hoặc viện dẫn Điều 125 nhưng bỏ qua toàn bộ trình tự xử lý kỷ luật.

5. Sa thải người lao động tự ý bỏ việc phải thực hiện thủ tục thế nào?

Nếu doanh nghiệp lựa chọn xử lý kỷ luật sa thải, việc người lao động nghỉ đủ số ngày theo Điều 125 chưa đủ để ban hành quyết định.

Theo Điều 122 Bộ luật Lao động, người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động, bảo đảm quyền tham gia và bào chữa của người lao động, có sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở trong trường hợp luật định và việc xử lý phải được lập thành biên bản.

Theo Điều 70 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, ít nhất 05 ngày làm việc trước ngày tiến hành cuộc họp xử lý kỷ luật, doanh nghiệp phải thông báo về nội dung, thời gian, địa điểm, người bị xử lý và hành vi vi phạm cho các thành phần phải tham dự.

Nếu thành phần phải tham dự không xác nhận tham dự hoặc vắng mặt thì người sử dụng lao động vẫn có thể tiến hành cuộc họp theo thời gian, địa điểm đã thông báo khi đã thực hiện đúng thủ tục theo quy định.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải kiểm tra:

- Thời hiệu xử lý kỷ luật theo Điều 123;

- Người lao động có đang thuộc thời gian pháp luật không cho phép xử lý kỷ luật hay không;

- Người ký quyết định có đúng thẩm quyền;

- Quyết định có được ban hành trong thời hiệu hay không.

Doanh nghiệp cần hỗ trợ rà soát hồ sơ có thể tham khảo Dịch vụ tư vấn xử lý kỷ luật lao động.

6. Thế nào là “không có lý do chính đáng”?

Đây là yếu tố phải được kiểm tra trước khi doanh nghiệp xử lý người lao động tự ý bỏ việc. Đối với kỷ luật sa thải, khoản 4 Điều 125 Bộ luật Lao động quy định các trường hợp được coi là có lý do chính đáng gồm:

- Thiên tai, hỏa hoạn;

- Bản thân hoặc thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

- Các trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.

Đối với căn cứ đơn phương chấm dứt HĐLĐ tại điểm e khoản 1 Điều 36, pháp luật cũng sử dụng điều kiện “không có lý do chính đáng” nhưng không quy định riêng một danh mục tại điều này.

Vì vậy, trước khi kết luận người lao động đã tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng, doanh nghiệp nên xác minh nguyên nhân vắng mặt, yêu cầu giải trình và kiểm tra các tài liệu mà người lao động cung cấp. Không nên chỉ nhìn vào bảng chấm công rồi mặc nhiên xác định hành vi vi phạm.

7. Người lao động nhắn “tôi nghỉ việc từ hôm nay” thì xử lý thế nào?

Trường hợp này khác với việc người lao động im lặng và không đến làm việc. Nếu người lao động thể hiện rõ ý chí chấm dứt HĐLĐ, chẳng hạn gửi email hoặc tin nhắn: “Tôi nghỉ việc và chấm dứt hợp đồng kể từ hôm nay”, thì cần xem xét trước hết đây có phải là việc người lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ hay không.

Nếu người lao động thuộc trường hợp được nghỉ không cần báo trước theo khoản 2 Điều 35 thì việc nghỉ ngay có thể hợp pháp.

Nếu không thuộc trường hợp được miễn báo trước nhưng người lao động vẫn chấm dứt ngay thì có thể phát sinh vấn đề đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật và trách nhiệm theo Điều 40.

Ngược lại, nếu người lao động chỉ vắng mặt mà không thể hiện rõ ý chí nghỉ việc thì doanh nghiệp không nên tự suy đoán rằng người lao động đã “đơn phương nghỉ việc”. Cần đánh giá nội dung trao đổi, hành vi thực tế, số ngày vắng mặt và ý chí của các bên.

8. Doanh nghiệp cần làm gì khi người lao động đột ngột không đi làm?

Khi người lao động đột ngột vắng mặt, doanh nghiệp nên ghi nhận ngay ngày nghỉ, lịch làm việc, dữ liệu chấm công và các lần liên hệ với người lao động. Đồng thời, nên yêu cầu người lao động giải trình lý do vắng mặt và lưu lại email, tin nhắn, biên bản hoặc tài liệu phản hồi.

Sau đó mới xác định hướng xử lý:

Người lao động đã thể hiện rõ ý chí nghỉ việc → xem xét quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ của người lao động theo Điều 35.

Người lao động chưa thể hiện ý chí nghỉ việc nhưng tự ý vắng mặt từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên → xem xét căn cứ đơn phương chấm dứt theo Điều 36.

Người lao động nghỉ 05 ngày cộng dồn/30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn/365 ngày → xem xét căn cứ xử lý kỷ luật sa thải theo Điều 125.

Việc lựa chọn sai căn cứ hoặc thực hiện không đúng thủ tục có thể dẫn đến sa thải lao động trái luật hoặc đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật.

9. Xử lý sai trường hợp tự ý bỏ việc có thể dẫn đến hậu quả gì?

Một vụ việc tưởng như đơn giản là “nhân viên tự ý nghỉ việc” có thể trở thành tranh chấp nếu doanh nghiệp:

- Tính sai số ngày nghỉ;

- Không xác minh lý do vắng mặt;

- Không chứng minh được căn cứ chấm dứt;

- Trộn lẫn cơ chế đơn phương chấm dứt với sa thải;

- Hoặc không thực hiện đúng thủ tục xử lý kỷ luật.

Nếu doanh nghiệp đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật, Điều 41 Bộ luật Lao động có thể làm phát sinh nghĩa vụ nhận người lao động trở lại, trả tiền lương trong thời gian không được làm việc, thực hiện nghĩa vụ về bảo hiểm, bồi thường ít nhất 02 tháng tiền lương và các khoản khác tùy trường hợp.

Nếu áp dụng hình thức sa thải trái pháp luật, quyết định kỷ luật cũng có thể bị tranh chấp và doanh nghiệp phải giải quyết các hậu quả liên quan đến việc chấm dứt quan hệ lao động.

Khi mâu thuẫn đã phát sinh, doanh nghiệp hoặc người lao động có thể tham khảo Dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp lao động.

10. Một số câu hỏi thường gặp người lao động tư ý nghỉ việc

10.1. Người lao động nghỉ 05 ngày liên tục có được sa thải ngay không?

Không.

Nếu đủ căn cứ tại khoản 4 Điều 125 thì doanh nghiệp mới có cơ sở xem xét sa thải và vẫn phải thực hiện đầy đủ trình tự xử lý kỷ luật. Không được chỉ căn cứ vào bảng chấm công rồi lập tức ban hành quyết định sa thải.

10.2. Nghỉ 05 ngày liên tục có thể bị công ty đơn phương chấm dứt HĐLĐ không?

Có thể, nếu đó là từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên và người lao động không có lý do chính đáng. Trong trường hợp này, điểm e khoản 1 và khoản 3 Điều 36 cho phép người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà không phải báo trước.

10.3. Nghỉ 05 ngày nhưng không liên tục thì công ty có được đơn phương chấm dứt không?

Không thể áp dụng căn cứ 05 ngày làm việc liên tục tại điểm e khoản 1 Điều 36 chỉ vì tổng số ngày nghỉ đạt 05 ngày. Tuy nhiên, nếu đủ 05 ngày cộng dồn trong 30 ngày và không có lý do chính đáng thì có thể xem xét căn cứ xử lý kỷ luật sa thải theo Điều 125.

10.4. Nghỉ 20 ngày rải rác trong một năm có thể bị sa thải không?

Có thể xem xét nếu đủ 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc, không có lý do chính đáng và doanh nghiệp thực hiện đúng trình tự xử lý kỷ luật.

10.5. Công ty có bắt buộc phải chọn sa thải khi người lao động nghỉ 05 ngày liên tục không?

Không. Nếu tình huống đáp ứng điều kiện của cả Điều 36 và Điều 125, doanh nghiệp cần lựa chọn một cơ chế pháp lý phù hợp và thực hiện đúng quy định tương ứng. Không nên trộn lẫn đơn phương chấm dứt HĐLĐ với xử lý kỷ luật sa thải trong cùng một quyết định.

10.6. Người lao động không đến cuộc họp kỷ luật thì công ty có xử lý được không?

Có thể, nếu doanh nghiệp đã thực hiện đúng thủ tục thông báo cuộc họp theo Điều 70 Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Việc người lao động không xác nhận tham dự hoặc vắng mặt không mặc nhiên làm doanh nghiệp mất quyền tiến hành cuộc họp. Tuy nhiên, hồ sơ phải thể hiện doanh nghiệp đã thông báo đúng nội dung, thời hạn và thành phần theo quy định.

10.7. Người lao động nghỉ 05 ngày nhưng sau đó xuất trình giấy điều trị bệnh thì sao?

Không nên xử lý chỉ dựa vào số ngày nghỉ. Doanh nghiệp phải kiểm tra thời gian điều trị, cơ sở khám chữa bệnh, tài liệu xác nhận và việc lý do đó có đáp ứng điều kiện được xem là chính đáng hay không trước khi quyết định đơn phương chấm dứt hoặc xử lý kỷ luật.

11. Kết luận của enterlaw.vn

Người lao động tự ý bỏ việc có thể dẫn đến đơn phương chấm dứt HĐLĐ hoặc xử lý kỷ luật sa thải, nhưng hai cơ chế có căn cứ và thủ tục hoàn toàn khác nhau.

Nếu người lao động tự ý bỏ việc từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng, doanh nghiệp có thể xem xét đơn phương chấm dứt HĐLĐ không cần báo trước theo Điều 36. Nếu người lao động nghỉ 05 ngày cộng dồn trong 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày, doanh nghiệp có thể xem xét kỷ luật sa thải theo Điều 125 nhưng phải thực hiện đầy đủ trình tự xử lý kỷ luật.

Đặc biệt, nếu người lao động đã thể hiện rõ ý chí nghỉ việc thì phải kiểm tra thêm đây có phải là trường hợp người lao động tự đơn phương chấm dứt HĐLĐ hay không, thay vì mặc nhiên xử lý theo cơ chế bỏ việc.

Doanh nghiệp cần rà soát trường hợp cụ thể có thể sử dụng Dịch vụ tư vấn luật lao động của Enterlaw để xác định đúng căn cứ, chuẩn bị hồ sơ và hạn chế rủi ro tranh chấp.

Trọng luật, hiểu bạn!

Hãy gọi ngay 0903298555 hoặc gửi câu hỏi tư vấn!

Viết bình luận của bạn
icon icon icon