Nộp đơn yêu cầu phá sản doanh nghiệp ở đâu là vấn đề cần xác định khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán và người có quyền hoặc nghĩa vụ muốn yêu cầu Tòa án áp dụng thủ tục phá sản. Việc nộp đơn đúng Tòa án có thẩm quyền giúp hồ sơ được tiếp nhận, xử lý đúng quy định, hạn chế việc phải chuyển đơn hoặc kéo dài thời gian giải quyết.
Theo Luật Phục hồi, phá sản năm 2025, thẩm quyền giải quyết yêu cầu phá sản doanh nghiệp thuộc Tòa án nhân dân khu vực theo phạm vi lãnh thổ được pháp luật quy định. Đặc biệt, từ ngày 10/6/2026, thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản được phân định cho ba Tòa án nhân dân khu vực, phụ trách 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Vậy nộp đơn yêu cầu phá sản tại Tòa án nào, xác định thẩm quyền theo trụ sở doanh nghiệp hay nơi có chủ nợ, tài sản và nộp sai Tòa án thì xử lý ra sao? Enterlaw sẽ làm rõ những nội dung quan trọng theo quy định hiện hành.
1. Nộp đơn yêu cầu phá sản doanh nghiệp ở đâu?
Theo điểm a khoản 2 Điều 6 Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo lãnh thổ nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính giải quyết yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp đó. Tuy nhiên, phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân khu vực được xác định theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Theo Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 04/2026/UBTVQH16, thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản hiện được phân định cho ba Tòa án:
- Tòa án nhân dân khu vực 2 – Hà Nội;
- Tòa án nhân dân khu vực 1 – Đà Nẵng;
- Tòa án nhân dân khu vực 1 – Thành phố Hồ Chí Minh.
Như vậy, doanh nghiệp không phải lúc nào cũng nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nằm ngay trong tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở chính. Để xác định đúng nơi nộp đơn, cần kiểm tra địa chỉ trụ sở chính của doanh nghiệp và đối chiếu phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của ba Tòa án nêu trên.
2. Ba Tòa án có thẩm quyền giải quyết phá sản doanh nghiệp theo lãnh thổ
Căn cứ khoản 2 Điều 4 Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 04/2026/UBTVQH16, phạm vi thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản được xác định như sau:
| Tòa án có thẩm quyền | Phạm vi lãnh thổ |
|---|---|
| TAND khu vực 2 – Hà Nội | 18 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Cao Bằng, Điện Biên, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Lai Châu, Lạng Sơn, Lào Cai, Nghệ An, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Ninh, Sơn La, Thái Nguyên, Thanh Hóa và Tuyên Quang |
| TAND khu vực 1 – Đà Nẵng | 7 tỉnh, thành phố: Đà Nẵng, Huế, Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Quảng Ngãi và Quảng Trị |
| TAND khu vực 1 – TP.HCM | 9 tỉnh, thành phố: TP.HCM, Cần Thơ, Đồng Nai, An Giang, Cà Mau, Đồng Tháp, Lâm Đồng, Tây Ninh và Vĩnh Long |
Quy định này có hiệu lực từ ngày 10/6/2026, thay thế phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ trước đó đối với các vụ việc thuộc diện điều chỉnh. Quý khách hàng có thể tra cứu Văn bản hợp nhất số 117/VBHN-VPQH ngày 25/6/2026 trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ để đối chiếu quy định đã được cập nhật.
Ví dụ: Công ty A đặt trụ sở chính tại Bắc Ninh và mất khả năng thanh toán. Khi có yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, Tòa án có thẩm quyền theo lãnh thổ là TAND khu vực 2 – Hà Nội, không phải một Tòa án nhân dân khu vực bất kỳ tại Bắc Ninh.
Lưu ý: Thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản được phân định riêng, không hoàn toàn giống phạm vi thẩm quyền giải quyết các vụ án dân sự, kinh doanh, thương mại thông thường.
Vì vậy, người yêu cầu cần áp dụng đúng quy định về thẩm quyền phá sản thay vì chỉ lựa chọn Tòa án gần trụ sở doanh nghiệp nhất.
3. Xác định Tòa án có thẩm quyền theo trụ sở chính hay nơi có chủ nợ, tài sản?
Theo điểm a khoản 2 Điều 6 Luật Phục hồi, phá sản 2025, căn cứ xác định thẩm quyền giải quyết yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản doanh nghiệp là trụ sở chính của doanh nghiệp bị yêu cầu phá sản. Địa chỉ của người nộp đơn, chi nhánh hoặc nơi có tài sản không phải căn cứ để người yêu cầu tùy ý lựa chọn Tòa án giải quyết.
3.1. Chủ nợ ở tỉnh khác với doanh nghiệp mắc nợ
Trường hợp chủ nợ và doanh nghiệp mắc nợ đặt trụ sở tại những địa phương khác nhau, thẩm quyền được xác định theo trụ sở chính của doanh nghiệp mắc nợ.
Ví dụ: Công ty A có trụ sở tại Hải Phòng, là chủ nợ của Công ty B có trụ sở chính tại TP.HCM. Nếu Công ty A có quyền nộp đơn yêu cầu phá sản đối với Công ty B thì yêu cầu thuộc thẩm quyền của TAND khu vực 1 – TP.HCM. Việc chủ nợ đặt trụ sở tại Hải Phòng không làm phát sinh quyền lựa chọn TAND khu vực 2 – Hà Nội để giải quyết vụ việc.
3.2. Doanh nghiệp có nhiều chi nhánh, địa điểm kinh doanh
Đối với doanh nghiệp có chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm kinh doanh tại nhiều địa phương, thẩm quyền giải quyết yêu cầu phá sản vẫn được xác định theo trụ sở chính. Ví dụ: Công ty A có trụ sở chính tại Hà Nội, chi nhánh tại Đà Nẵng và địa điểm kinh doanh tại Đồng Nai.
Khi phát sinh yêu cầu phá sản đối với Công ty A, TAND khu vực 2 – Hà Nội là Tòa án có thẩm quyền theo lãnh thổ. Việc công ty có chi nhánh hoặc địa điểm kinh doanh ở địa phương khác không làm thay đổi nguyên tắc này.
3.3. Tài sản doanh nghiệp nằm ở nhiều địa phương
Trong thực tế, doanh nghiệp có thể có nhà xưởng, kho hàng, bất động sản hoặc tài sản bảo đảm tại nhiều tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, nơi có tài sản không phải căn cứ để người yêu cầu tự lựa chọn Tòa án giải quyết thủ tục phá sản doanh nghiệp trong nước.
Ví dụ, doanh nghiệp có trụ sở chính tại Nghệ An nhưng sở hữu nhà xưởng tại Đồng Nai và hàng hóa tại Khánh Hòa. Yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản vẫn thuộc phạm vi thẩm quyền của TAND khu vực 2 – Hà Nội.
Tài sản ở các địa phương khác có thể ảnh hưởng đến hoạt động xác minh, quản lý, thu hồi hoặc xử lý tài sản trong quá trình giải quyết, nhưng không làm thay đổi nguyên tắc xác định nơi nộp đơn.
Cần phân biệt: Quy định về thẩm quyền nêu trên áp dụng đối với yêu cầu phá sản doanh nghiệp trong nước. Đối với yêu cầu công nhận, cho thi hành quyết định phá sản của Tòa án nước ngoài hoặc yêu cầu hỗ trợ vụ việc phá sản của nước ngoài, Điều 6 có những căn cứ xác định thẩm quyền riêng.
4. Doanh nghiệp thay đổi trụ sở chính thì xác định Tòa án có thẩm quyền thế nào?
Việc doanh nghiệp thay đổi địa chỉ trụ sở chính có thể ảnh hưởng đến việc xác định Tòa án có thẩm quyền giải quyết yêu cầu phá sản. Trong thực tế, doanh nghiệp có thể đã chuyển trụ sở nhưng hợp đồng, hóa đơn hoặc tài liệu giao dịch vẫn ghi nhận địa chỉ cũ. Vì vậy, cần phân biệt hai trường hợp.
4.1. Doanh nghiệp đã thay đổi trụ sở trước khi nộp đơn
Trường hợp doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục đăng ký thay đổi trụ sở chính trước thời điểm nộp đơn, người yêu cầu cần căn cứ vào thông tin đăng ký doanh nghiệp hiện hành để xác định thẩm quyền.
Ví dụ: Công ty A trước đây có trụ sở chính tại Hà Nội nhưng đã hoàn tất thủ tục chuyển trụ sở chính đến TP.HCM. Nếu yêu cầu phá sản được nộp sau khi việc thay đổi trụ sở hoàn tất thì cần xác định thẩm quyền theo trụ sở chính đã được cập nhật tại TP.HCM.
Không nên tiếp tục sử dụng địa chỉ Hà Nội chỉ vì các hợp đồng hoặc chứng từ công nợ trước đó ghi nhận địa chỉ này.
4.2. Doanh nghiệp thay đổi trụ sở khi vụ việc đã được Tòa án thụ lý
Đối với trường hợp doanh nghiệp thay đổi trụ sở chính sau khi Tòa án đã thụ lý yêu cầu phá sản, việc xác định cơ quan tiếp tục giải quyết phải căn cứ vào tình trạng tố tụng và những quy định pháp luật liên quan. Không thể mặc nhiên kết luận rằng cứ thay đổi trụ sở là hồ sơ phá sản đương nhiên được chuyển sang một Tòa án khác.
Người yêu cầu cần kiểm tra thời điểm Tòa án thụ lý, thời điểm thay đổi trụ sở và những quyết định tố tụng đã được ban hành để xác định phương án xử lý phù hợp. Vì vậy, trước khi nộp đơn, cần đối chiếu thông tin đăng ký doanh nghiệp thực tế, đặc biệt đối với các công ty đã nhiều lần chuyển trụ sở hoặc có thay đổi địa giới hành chính.
5. Nộp đơn yêu cầu phá sản doanh nghiệp bằng những hình thức nào?
Theo khoản 4 Điều 5 Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐTP, người có quyền hoặc nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản có thể lựa chọn các phương thức nộp đơn theo quy định.
5.1. Nộp trực tiếp tại Tòa án có thẩm quyền
Người yêu cầu có thể trực tiếp nộp đơn và tài liệu, chứng cứ kèm theo tại Tòa án có thẩm quyền. Khi thực hiện, cần xác định đúng tên Tòa án, địa chỉ tiếp nhận hồ sơ và tư cách của người nộp đơn.
Trường hợp người nộp đơn thực hiện thông qua người đại diện hoặc người được ủy quyền, cần bảo đảm việc đại diện hợp pháp theo quy định.
5.2. Gửi đơn qua dịch vụ bưu chính
Người yêu cầu có thể gửi đơn và tài liệu kèm theo đến Tòa án có thẩm quyền thông qua dịch vụ bưu chính. Theo khoản 5 Điều 5 Nghị quyết 02/2026/NQ-HĐTP, đối với phương thức này, ngày nộp đơn được xác định theo ngày có dấu bưu điện nơi gửi.
Người gửi nên lưu giữ chứng từ bưu gửi, thông tin chuyển phát và tài liệu liên quan để làm căn cứ theo dõi việc nộp đơn. Đây là phương thức phù hợp với trường hợp người yêu cầu ở xa Tòa án có thẩm quyền.
5.3. Nộp đơn trực tuyến bằng phương tiện điện tử
Pháp luật cho phép nộp đơn bằng phương tiện điện tử theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao. Tuy nhiên, việc thực hiện phải đáp ứng các yêu cầu về phương thức nộp, xác thực người gửi và điều kiện tiếp nhận được áp dụng.
Trước khi lựa chọn hình thức này, người yêu cầu cần kiểm tra hệ thống và hướng dẫn thực tế của Tòa án có thẩm quyền, không mặc nhiên cho rằng mọi Tòa án đều đã triển khai đầy đủ việc tiếp nhận đơn trực tuyến.
Lưu ý: Ngày nộp đơn và ngày Tòa án thụ lý đơn là hai thời điểm pháp lý khác nhau. Việc Tòa án tiếp nhận hồ sơ không đồng nghĩa với việc đã thụ lý hoặc quyết định mở thủ tục phá sản.
6. Nộp đơn yêu cầu phá sản sai Tòa án có bị trả lại không?
Không phải mọi trường hợp nộp đơn sai Tòa án có thẩm quyền đều dẫn đến việc đơn bị trả lại. Theo điểm c khoản 2 Điều 39 Luật Phục hồi, phá sản 2025, trường hợp đơn yêu cầu thuộc thẩm quyền của Tòa án khác thì Tòa án thực hiện việc chuyển đơn theo quy định.
Khoản 8 Điều 5 Nghị quyết 02/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn việc chuyển đơn và tài liệu, chứng cứ kèm theo đến Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, đồng thời thông báo cho người nộp đơn biết. Tuy nhiên, cần phân biệt hai trường hợp:
6.1. Chuyển đơn do không đúng thẩm quyền
Khi đơn yêu cầu thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực khác, Tòa án nhận đơn thực hiện việc chuyển đơn theo quy định.
Ví dụ, người yêu cầu phá sản doanh nghiệp có trụ sở chính tại Bắc Ninh nhưng gửi hồ sơ đến một Tòa án không có thẩm quyền giải quyết phá sản đối với địa bàn này. Trường hợp đó, Tòa án thực hiện việc chuyển đơn đến TAND khu vực 2 – Hà Nội theo quy định, đồng thời thông báo cho người nộp đơn.
Như vậy, việc gửi sai Tòa án không mặc nhiên làm mất quyền yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản.
6.2. Trả lại đơn do không đáp ứng điều kiện pháp luật
Khác với việc chuyển đơn, khoản 3 Điều 39 Luật Phục hồi, phá sản quy định các trường hợp Tòa án trả lại đơn, chẳng hạn:
- Người nộp đơn không có quyền hoặc nghĩa vụ nộp đơn theo Điều 38;
- Người nộp đơn không sửa đổi, bổ sung đơn theo yêu cầu trong thời hạn luật định;
- Tòa án khác đã thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi hoặc phá sản;
- Người nộp đơn rút đơn;
- Người nộp đơn không nộp lệ phí hoặc tạm ứng chi phí phá sản, trừ trường hợp không phải nộp.
Thông báo trả lại đơn phải nêu rõ lý do để người nộp đơn biết và thực hiện quyền đề nghị xem xét lại theo quy định pháp luật.
Như vậy, chuyển đơn vì sai thẩm quyền và trả lại đơn vì không đáp ứng điều kiện pháp luật là hai trường hợp khác nhau.
Mặc dù pháp luật có cơ chế chuyển đơn, người yêu cầu vẫn nên xác định đúng Tòa án có thẩm quyền ngay từ đầu để hạn chế việc kéo dài thời gian xử lý.
Đối với những vấn đề phát sinh sau khi Tòa án tiếp nhận hồ sơ, Quý khách hàng có thể tham khảo bài Thủ tục phá sản doanh nghiệp: Quy trình từ nộp đơn đến tuyên bố phá sản.
7. Câu hỏi thường gặp về nơi nộp đơn yêu cầu phá sản doanh nghiệp
7.1. Có bắt buộc phải trực tiếp đến Hà Nội, Đà Nẵng hoặc TP.HCM để nộp đơn phá sản không?
Không. Ngoài phương thức nộp trực tiếp, người có quyền hoặc nghĩa vụ nộp đơn có thể gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính đến Tòa án có thẩm quyền. Việc nộp trực tuyến cũng được pháp luật cho phép theo hướng dẫn và điều kiện triển khai của Tòa án nhân dân tối cao.
Vì vậy, doanh nghiệp hoặc chủ nợ ở xa không nhất thiết phải trực tiếp đến Tòa án chỉ để thực hiện việc gửi đơn ban đầu.
7.2. Chủ nợ và doanh nghiệp có được thỏa thuận lựa chọn một Tòa án khác không?
Không. Thẩm quyền giải quyết yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản được xác định theo Điều 6 Luật Phục hồi, phá sản và quy định phân định thẩm quyền theo lãnh thổ. Việc các bên có thỏa thuận lựa chọn Tòa án trong hợp đồng kinh doanh không làm thay đổi thẩm quyền giải quyết yêu cầu phá sản theo pháp luật.
7.3. Có được nộp đơn yêu cầu phá sản tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh không?
Đối với yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản doanh nghiệp theo quy định hiện hành, thẩm quyền giải quyết ban đầu thuộc Tòa án nhân dân khu vực được phân định theo lãnh thổ.
Tòa án nhân dân cấp tỉnh có những thẩm quyền khác trong quá trình giải quyết vụ việc phá sản, chẳng hạn xem xét đề nghị xem xét lại, kháng nghị đối với quyết định tuyên bố phá sản theo quy định. Vì vậy, không nên mặc nhiên gửi đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản ban đầu đến Tòa án nhân dân cấp tỉnh.
7.4. Doanh nghiệp thay đổi trụ sở sau khi nộp đơn phá sản thì phải làm sao?
Cần xác định doanh nghiệp đã thay đổi trụ sở ở thời điểm nào và Tòa án đã thụ lý đơn hay chưa. Nếu chưa được thụ lý, người yêu cầu cần cung cấp thông tin thay đổi trụ sở cho Tòa án để việc xem xét thẩm quyền được thực hiện đúng quy định.
Nếu vụ việc đã được thụ lý, cần căn cứ vào hồ sơ và tình trạng tố tụng để xác định Tòa án tiếp tục giải quyết hoặc phương án xử lý tương ứng. Không thể mặc nhiên cho rằng việc thay đổi trụ sở sẽ tự động làm thay đổi Tòa án có thẩm quyền.
Enterlaw cung cấp dịch vụ tư vấn phá sản doanh nghiệp, hỗ trợ Quý khách hàng xác định Tòa án có thẩm quyền, rà soát căn cứ yêu cầu và thực hiện các công việc pháp lý liên quan đến việc nộp đơn.
Luật sư Enterlaw tư vấn phương án phù hợp với từng vụ việc, hỗ trợ soạn đơn, hoàn thiện hồ sơ, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng trong phạm vi dịch vụ đã thỏa thuận.
Quý khách hàng hãy liên hệ Enterlaw để được tư vấn và hỗ trợ nộp đơn yêu cầu phá sản doanh nghiệp đúng Tòa án có thẩm quyền, đúng quy định pháp luật hiện hành.
