Luật sư tư vấn bảo lĩnh tại ngoại: Điều kiện, hồ sơ, thủ tục, chi phí

Luật sư tư vấn bảo lĩnh tại ngoại là việc luật sư nghiên cứu tình trạng tố tụng, căn cứ tạm giam và hồ sơ vụ án để đánh giá khả năng đề nghị áp dụng biện pháp bảo lĩnh thay thế tạm giam đối với bị can, bị cáo.

Trong phạm vi dịch vụ, luật sư có thể hỗ trợ Quý khách hàng xác định điều kiện bảo lĩnh, kiểm tra người nhận bảo lĩnh, chuẩn bị hồ sơ, soạn văn bản đề nghị và thực hiện các công việc pháp lý cần thiết với cơ quan tiến hành tố tụng.

Việc bị can, bị cáo có được chấp nhận bảo lĩnh hay không phụ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi, nhân thân, căn cứ tạm giam và các tình tiết cụ thể của từng vụ án.

Bài viết dưới đây phân tích cụ thể điều kiện bảo lĩnh, người có thể nhận bảo lĩnh, hồ sơ, thủ tục, chi phí và những lưu ý quan trọng khi đề nghị tại ngoại.

Dịch vụ luật sư bảo lãnh tại ngoại là gì?

“Bảo lãnh tại ngoại” là cách gọi phổ biến trong thực tế. Thuật ngữ được Bộ luật Tố tụng hình sự sử dụng là bảo lĩnh.

Theo Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự, bảo lĩnh là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam, có thể được áp dụng đối với bị can, bị cáo khi cơ quan có thẩm quyền xem xét thấy phù hợp.

Dịch vụ luật sư bảo lãnh tại ngoại là việc luật sư:

- Kiểm tra tình trạng tố tụng của người đang bị tạm giam;

- Đánh giá căn cứ áp dụng biện pháp ngăn chặn;

- Xem xét điều kiện của người nhận bảo lĩnh;

- Hướng dẫn chuẩn bị tài liệu;

- Soạn thảo văn bản đề nghị và giấy tờ liên quan;

- Thực hiện kiến nghị, đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn trong phạm vi pháp luật cho phép.

Luật sư không có quyền quyết định một người được tại ngoại. Quyết định cuối cùng thuộc người và cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền.

Quý khách hàng có thể tham khảo thêm dịch vụ tư vấn luật hình sự của Enterlaw để tìm hiểu phạm vi hỗ trợ trong các vụ án hình sự.

Phạm vi luật sư hỗ trợ xin bảo lĩnh tại ngoại

Tùy tình trạng của từng vụ án, Enterlaw có thể thực hiện một phần hoặc toàn bộ các công việc sau:

Đối với người đã bị khởi tố, việc xin thay đổi biện pháp ngăn chặn thường nên được xem xét đồng thời với phương án bào chữa chung của vụ án. Quý khách hàng có thể tham khảo dịch vụ luật sư bào chữa cho bị can.

Chi phí luật sư hỗ trợ bảo lãnh tại ngoại

Chi phí phụ thuộc vào tình trạng vụ án, khối lượng hồ sơ cần nghiên cứu, giai đoạn tố tụng và phạm vi công việc Quý khách hàng yêu cầu, mức tham khảo:

Mức phí trên là thù lao dịch vụ pháp lý, không phải khoản tiền nộp cho cơ quan nhà nước để đổi lấy việc tại ngoại.

Đối với phần công việc thuộc hoạt động luật sư tham gia tố tụng trong vụ án hình sự, việc thỏa thuận và tính thù lao được thực hiện theo quy định pháp luật về luật sư.

Trước khi triển khai, Enterlaw thống nhất rõ phạm vi, chi phí và phần việc luật sư thực hiện. Dịch vụ luật sư không đồng nghĩa với việc cam kết chắc chắn bị can, bị cáo sẽ được tại ngoại.

Khi nào bị can, bị cáo có thể được xem xét bảo lĩnh?

Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự xác định việc xem xét bảo lĩnh dựa trên: Tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và Nhân thân của bị can, bị cáo.

Do đó, pháp luật không quy định một danh sách đơn giản theo kiểu “tội này chắc chắn được tại ngoại” hoặc “tội kia tuyệt đối không được tại ngoại”.

Khi đánh giá một hồ sơ cụ thể, luật sư thường cần xem xét thêm các căn cứ liên quan đến việc tạm giam và thay đổi biện pháp ngăn chặn, chẳng hạn:

1. Nhân thân và nơi cư trú

Cần làm rõ người bị buộc tội: Có nơi cư trú rõ ràng hay không, quá trình chấp hành pháp luật trước đó, công việc, nghề nghiệp, hoàn cảnh gia đình, các tình tiết nhân thân có liên quan.

2. Nguy cơ bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội

Một vấn đề quan trọng là liệu việc không tiếp tục tạm giam có tạo ra nguy cơ bị can, bị cáo bỏ trốn hoặc tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội hay không.

3. Nguy cơ cản trở quá trình giải quyết vụ án

Cơ quan tiến hành tố tụng còn phải xem xét nguy cơ: Mua chuộc hoặc tác động người làm chứng, tác động bị hại, tiêu hủy hoặc làm sai lệch chứng cứ, tẩu tán tài sản liên quan hoặc thực hiện các hành vi cản trở điều tra, truy tố hoặc xét xử.

4. Giai đoạn tố tụng

Nhu cầu áp dụng biện pháp ngăn chặn có thể thay đổi theo quá trình giải quyết vụ án. Vì vậy, trường hợp một đề nghị bảo lĩnh trước đó chưa được chấp nhận không có nghĩa mọi đề nghị sau này đều chắc chắn bị từ chối. Khi căn cứ, tình tiết hoặc giai đoạn tố tụng thay đổi, hồ sơ cần được đánh giá lại.

Ai có thể đứng ra bảo lĩnh cho bị can, bị cáo?

Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự cho phép cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nhận bảo lĩnh nếu đáp ứng điều kiện luật định.

1. Cá nhân nhận bảo lĩnh

Người nhận bảo lĩnh phải:

- Từ đủ 18 tuổi và có nhân thân tốt;

- Nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, có thu nhập ổn định;

- Có điều kiện quản lý người được bảo lĩnh;

- Là người thân thích của bị can, bị cáo.

Đặc biệt, nếu nhận bảo lĩnh bằng cá nhân thì phải có ít nhất 02 người. Cá nhân nhận bảo lĩnh phải làm giấy cam đoan, có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập.

Vì vậy, không phải bất kỳ người quen hoặc “người có uy tín” nào cũng có thể đứng ra nhận bảo lĩnh.

2. Cơ quan, tổ chức nhận bảo lĩnh

Cơ quan, tổ chức có thể nhận bảo lĩnh cho bị can, bị cáo là người của cơ quan, tổ chức mình. Cơ quan, tổ chức phải lập giấy cam đoan và có xác nhận của người đứng đầu.

Trong giấy cam đoan, người nhận bảo lĩnh phải cam kết quản lý để bị can, bị cáo không vi phạm những nghĩa vụ mà pháp luật quy định trong thời gian được bảo lĩnh.

Người được bảo lĩnh phải thực hiện những nghĩa vụ gì?

Bị can, bị cáo được bảo lĩnh phải làm giấy cam đoan thực hiện 03 nhóm nghĩa vụ theo Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự.

1. Có mặt theo giấy triệu tập

Người được bảo lĩnh phải có mặt khi cơ quan có thẩm quyền triệu tập, trừ trường hợp có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan.

2. Không bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội

Việc được tại ngoại không có nghĩa bị can, bị cáo được tự do không có điều kiện. Nếu bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội, người được bảo lĩnh có thể bị áp dụng lại biện pháp tạm giam.

3. Không cản trở hoạt động tố tụng

Người được bảo lĩnh không được:

- Mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật, tiêu hủy hoặc giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật;

- Tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án;

- Đe dọa, khống chế hoặc trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác và người thân thích của họ.

Nếu bị can, bị cáo vi phạm nghĩa vụ đã cam đoan thì bị tạm giam theo quy định. Cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nhận bảo lĩnh để người được bảo lĩnh vi phạm nghĩa vụ cũng có thể bị xử lý bằng hình thức phạt tiền tùy tính chất, mức độ vi phạm.

4. Thời hạn bảo lĩnh

Thời hạn bảo lĩnh không được quá thời hạn điều tra, truy tố hoặc xét xử. Đối với người đã bị kết án phạt tù, thời hạn bảo lĩnh không vượt quá khoảng thời gian từ khi tuyên án đến thời điểm người đó đi chấp hành án phạt tù.

Hồ sơ xin bảo lĩnh tại ngoại gồm những gì?

Pháp luật không quy định một bộ “hồ sơ bảo lãnh tại ngoại” cố định và giống nhau cho mọi vụ án. Việc chuẩn bị tài liệu cần căn cứ vào tình trạng tố tụng, người nhận bảo lĩnh và những vấn đề cần chứng minh trong từng trường hợp cụ thể.

Thông thường, hồ sơ có thể gồm:

Tùy từng vụ án, luật sư có thể đề nghị bổ sung hoặc lược bỏ một số tài liệu để hồ sơ phù hợp với tình trạng thực tế. Điều quan trọng không phải là nộp càng nhiều giấy tờ càng tốt, mà là các tài liệu phải làm rõ được căn cứ đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn và điều kiện của người nhận bảo lĩnh.

Thủ tục xin bảo lĩnh tại ngoại thực hiện như thế nào?

Thủ tục xin bảo lĩnh cần được thực hiện phù hợp với từng giai đoạn tố tụng. Có thể khái quát qua các bước sau:

Bước 1. Xác định tình trạng tố tụng

Trước tiên cần xác định:

- Người đang bị tạm giữ hay tạm giam;

- Đã có quyết định khởi tố bị can hay chưa;

- Vụ án đang ở giai đoạn điều tra, truy tố hay xét xử;

- Cơ quan nào đang trực tiếp giải quyết vụ án.

Đây là bước quan trọng bởi bảo lĩnh theo Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự được áp dụng đối với bị can, bị cáo.

Nếu người đang bị tạm giữ nhưng chưa bị khởi tố bị can thì cần kiểm tra căn cứ và thời hạn tạm giữ để lựa chọn hướng xử lý phù hợp, thay vì áp dụng máy móc thủ tục bảo lĩnh.

Bước 2. Đánh giá căn cứ đề nghị bảo lĩnh

Sau khi xác định tình trạng tố tụng, cần rà soát:

- Căn cứ đang áp dụng biện pháp tạm giam;

- Tính chất, mức độ của hành vi bị cáo buộc;

- Nhân thân của bị can, bị cáo;

- Nơi cư trú và khả năng chấp hành yêu cầu của cơ quan tố tụng;

- Điều kiện của cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức nhận bảo lĩnh;

- Các tài liệu có thể hỗ trợ cho đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn.

Trên cơ sở đó mới có thể đánh giá việc xin bảo lĩnh có phù hợp hay nên lựa chọn phương án pháp lý khác.

Bước 3. Chuẩn bị và gửi hồ sơ

Sau khi xác định có căn cứ đề nghị, người nhận bảo lĩnh và gia đình chuẩn bị hồ sơ, giấy cam đoan và các tài liệu cần thiết.

Hồ sơ được gửi đến cơ quan đang giải quyết vụ án tùy theo từng giai đoạn:

Việc quyết định áp dụng bảo lĩnh thuộc người có thẩm quyền theo Bộ luật Tố tụng hình sự. Đối với một số quyết định được ban hành trong giai đoạn điều tra, quyết định còn phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành.

Bước 4. Cơ quan có thẩm quyền xem xét và quyết định

Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét tổng thể hồ sơ, bao gồm tính chất vụ án, nhân thân, căn cứ tạm giam, điều kiện bảo lĩnh và khả năng bảo đảm bị can, bị cáo chấp hành các nghĩa vụ tố tụng.

Nếu chấp nhận, cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định áp dụng biện pháp bảo lĩnh thay cho tạm giam.

Nếu chưa đủ căn cứ, bị can, bị cáo có thể tiếp tục bị áp dụng biện pháp ngăn chặn đang có.

Bước 5. Thực hiện các nghĩa vụ trong thời gian được bảo lĩnh

Sau khi được bảo lĩnh, bị can, bị cáo phải thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ đã cam đoan và các yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng.

Nếu vi phạm nghĩa vụ, người được bảo lĩnh có thể bị áp dụng lại biện pháp tạm giam theo quy định.

Bộ luật Tố tụng hình sự không quy định một thời hạn chung như 03 ngày, 07 ngày hoặc 15 ngày để giải quyết mọi đề nghị bảo lĩnh. Thời gian xem xét phụ thuộc vào tình trạng vụ án, giai đoạn tố tụng và việc đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.

Vì vậy, gia đình không nên coi việc đã nộp hồ sơ là đồng nghĩa với việc chắc chắn được tại ngoại trong một khoảng thời gian cố định.

Bảo lĩnh có phải nộp tiền không?

Không.

Bảo lĩnh theo Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự không phải là việc gia đình nộp một khoản tiền để “đổi” lấy việc người bị tạm giam được về nhà. Cần phân biệt bảo lĩnh với đặt tiền để bảo đảm theo Điều 122 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Đặt tiền để bảo đảm

Đặt tiền để bảo đảm cũng là một biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam nhưng có cơ chế hoàn toàn khác. Bị can, bị cáo hoặc người thân thích có thể đặt tiền theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Mức tiền tối thiểu hiện được quy định như sau:

Trong một số trường hợp luật định, cơ quan tiến hành tố tụng có thể quyết định mức thấp hơn nhưng không dưới 1/2 mức tương ứng. Nếu người được đặt tiền vi phạm nghĩa vụ đã cam đoan thì có thể bị tạm giam và số tiền đã đặt bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước.

Vì vậy cần phân biệt rõ: Bảo lĩnh ≠ đặt tiền để bảo đảm ≠ chi phí thuê luật sư.

Tại sao nên lựa chọn Enterlaw khi cần hỗ trợ tại ngoại?

1. Luật sư có chuyên môn vững vàng, đánh giá từ căn cứ tố tụng

Việc xin tại ngoại không nên chỉ dựa vào những lý do như “gia đình khó khăn”, “có con nhỏ” hoặc “xin cơ quan tạo điều kiện”.

Luật sư cần xem xét căn cứ tạm giam, tình trạng tố tụng, nhân thân và những tài liệu thực tế để xác định có cơ sở đề nghị áp dụng bảo lĩnh hoặc biện pháp khác hay không.

Enterlaw tập trung vào hồ sơ và căn cứ pháp luật, không đưa ra cam kết về kết quả khi chưa đánh giá vụ việc.

2. Đồng hành, tận tâm từ giai đoạn đầu

Khi một người bị tạm giam, gia đình thường thiếu thông tin về tình trạng vụ án và không biết nên chuẩn bị tài liệu nào trước.

Enterlaw hỗ trợ Quý khách hàng xác định phần việc cần làm, hướng dẫn hồ sơ và phối hợp với gia đình trong phạm vi dịch vụ đã thống nhất.

Nếu vụ án cần luật sư tham gia xuyên suốt đến giai đoạn xét xử, Quý khách hàng có thể tham khảo dịch vụ luật sư bào chữa sơ thẩm.

3. Chi phí – Rõ ràng, minh bạch

Phạm vi dịch vụ và thù lao được thống nhất trước khi thực hiện. Quý khách hàng có thể lựa chọn:

- Chỉ tư vấn, đánh giá khả năng đề nghị tại ngoại;

- Yêu cầu soạn hồ sơ bảo lĩnh;

- Hỗ trợ thủ tục theo một giai đoạn;

- Hoặc thuê luật sư tham gia bào chữa trong toàn bộ vụ án.

Enterlaw không nhận khoản tiền nhằm tác động trái pháp luật đến cơ quan tiến hành tố tụng và không cam kết kiểu “bao tại ngoại”, “100% được ra”.

Câu hỏi thường gặp về bảo lãnh tại ngoại

1. Người đang bị tạm giữ có xin bảo lĩnh được không?

Cần xác định chính xác người đó đã bị khởi tố bị can hay chưa. Điều 121 quy định bảo lĩnh đối với bị can, bị cáo. Nếu người đó mới đang bị tạm giữ, cần kiểm tra căn cứ, thời hạn tạm giữ và diễn biến tố tụng để lựa chọn phương án phù hợp.

2. Cha hoặc mẹ đứng ra bảo lĩnh một mình có được không?

Nếu bảo lĩnh bằng cá nhân thì phải có ít nhất 02 người đáp ứng điều kiện tại Điều 121. Do đó, chỉ một người cha hoặc một người mẹ đứng ra nhận bảo lĩnh bằng cá nhân thì chưa đáp ứng yêu cầu về số lượng người nhận bảo lĩnh.

3. Bị khởi tố về tội nghiêm trọng có được bảo lĩnh không?

Không thể kết luận chỉ căn cứ vào tên tội hoặc phân loại tội phạm. Việc xem xét còn phụ thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, nhân thân và những căn cứ liên quan đến việc tiếp tục áp dụng tạm giam.

4. Bảo lĩnh rồi có được tự do đi đâu cũng được không?

Không nên hiểu như vậy. Người được bảo lĩnh vẫn đang là người tham gia tố tụng và phải tuân thủ các nghĩa vụ đã cam đoan cũng như các biện pháp, yêu cầu tố tụng khác đang được áp dụng.

5. Được tại ngoại có nghĩa là sẽ không phải đi tù?

Không.

Bảo lĩnh chỉ là biện pháp ngăn chặn trong quá trình giải quyết vụ án. Nó không quyết định bị can, bị cáo có phạm tội hay mức hình phạt cuối cùng là gì.

Nếu vụ án được đưa ra xét xử, Quý khách hàng có thể tham khảo dịch vụ luật sư bào chữa sơ thẩm.

6. Thuê luật sư có chắc chắn được tại ngoại không?

Không.

Luật sư có trách nhiệm đánh giá hồ sơ, tư vấn căn cứ pháp lý, chuẩn bị tài liệu và thực hiện các đề nghị phù hợp. Quyết định cho bảo lĩnh thuộc cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Enterlaw hỗ trợ tư vấn và xin bảo lĩnh tại ngoại

Khi người thân đang bị tạm giam, gia đình thường muốn thực hiện thủ tục tại ngoại càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, một đề nghị phù hợp trước hết phải đúng tình trạng tố tụng, đúng biện pháp ngăn chặn và có căn cứ từ hồ sơ vụ án.

Enterlaw hỗ trợ Quý khách hàng rà soát căn cứ tạm giam, điều kiện bảo lĩnh, người nhận bảo lĩnh, chuẩn bị hồ sơ và thực hiện các công việc pháp lý trong phạm vi hợp đồng dịch vụ.

Nếu Quý khách hàng chưa xác định người thân có đủ căn cứ để đề nghị tại ngoại hay không, luật sư có thể nghiên cứu các quyết định tố tụng và tài liệu hiện có để đánh giá phương án trước khi triển khai thủ tục.