Mẫu đơn tố giác tội phạm giúp người dân trình bày sự việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự và đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xử lý. Tuy nhiên, để chuẩn bị một đơn tố giác rõ ràng, người viết cần biết nên nêu những thông tin nào, tài liệu gì cần gửi kèm và nộp đơn ở đâu.
Trên thực tế, nhiều người gặp khó khăn vì không biết cách sắp xếp diễn biến, chưa xác định được người thực hiện hành vi hoặc lo ngại chứng cứ đang có chưa đầy đủ. Một số trường hợp lại nhầm việc chậm trả nợ, vi phạm hợp đồng với hành vi phạm tội.
Bài viết dưới đây của Enterlaw cung cấp mẫu đơn tham khảo, hướng dẫn cách viết, chuẩn bị hồ sơ và theo dõi kết quả giải quyết. Qua đó, bạn có thể chủ động trình báo sự việc, đồng thời hiểu những vấn đề cần lưu ý để bảo vệ quyền lợi của mình.
1. Đơn tố giác tội phạm là gì?
Đơn tố giác tội phạm là văn bản do cá nhân lập để trình bày với cơ quan có thẩm quyền về hành vi có dấu hiệu tội phạm và đề nghị tiếp nhận, kiểm tra, xác minh, xử lý theo pháp luật. Đơn giúp ghi nhận có hệ thống thông tin người tố giác, diễn biến sự việc, tài liệu liên quan và nội dung đề nghị.
Đây là cách giải thích về hình thức văn bản thường dùng trong thực tế. Bộ luật Tố tụng hình sự quy định khái niệm “tố giác về tội phạm”, không đặt ra một định nghĩa riêng cho “đơn tố giác tội phạm”. Việc gửi đơn cũng không đồng nghĩa người bị tố giác đã có tội hoặc cơ quan tiếp nhận bắt buộc phải khởi tố vụ án.
Khi nào nên làm đơn tố giác tội phạm?
Theo Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự, tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và phản ánh hành vi có dấu hiệu tội phạm đến cơ quan có thẩm quyền. Bạn có thể tố giác khi trực tiếp bị thiệt hại, chứng kiến sự việc hoặc biết được thông tin về hành vi có dấu hiệu phạm tội.
Các tình huống thường gặp gồm nghi bị lừa đảo chiếm đoạt tiền, bị trộm cắp tài sản, bị cố ý gây thương tích hoặc phát hiện tài sản bị hủy hoại. Người tố giác không phải tự điều tra hoặc chứng minh đầy đủ mọi yếu tố cấu thành tội phạm trước khi trình báo. Điều cần làm là trình bày trung thực những gì mình biết và cung cấp tài liệu đang có; việc kiểm tra, xác minh thuộc trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền.
Tuy nhiên, không phải mọi khoản nợ quá hạn hoặc vi phạm hợp đồng đều là tội phạm. Cần xem xét cách thức giao dịch, thông tin các bên cung cấp, hành vi liên quan đến việc nhận và sử dụng tài sản cùng các tình tiết cụ thể. Nếu vụ việc chủ yếu là tranh chấp về nghĩa vụ thanh toán, bạn có thể cần lựa chọn phương án giải quyết tranh chấp phù hợp.
Lưu ý: Tố giác có thể thực hiện bằng lời nói hoặc văn bản. Khi sự việc cần xử lý khẩn cấp, không nên chờ soạn xong một bộ hồ sơ đầy đủ mới báo cho cơ quan Công an.
Bạn có thể tra cứu quy định tại Điều 144–149 trong Bộ luật Tố tụng hình sự được hợp nhất tại Văn bản số 17/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026.
2. Mẫu đơn tố giác tội phạm và file Word tải về
Pháp luật không bắt buộc người dân sử dụng một mẫu đơn tố giác tội phạm thống nhất. Bạn có thể tham khảo mẫu Word do Enterlaw chuẩn bị và điều chỉnh theo sự việc thực tế.
Về tổng thể, đơn nên có các phần sau:
- Cơ quan nhận đơn: Ghi tên cơ quan tiếp nhận tố giác.
- Thông tin người tố giác: Họ tên, thông tin định danh, địa chỉ và cách liên hệ.
- Thông tin người bị tố giác hoặc người liên quan: Ghi những thông tin đã biết; nêu rõ nếu chưa xác định được danh tính.
- Nội dung sự việc: Trình bày diễn biến, hành vi đề nghị xác minh và thiệt hại, nếu có.
- Nội dung đề nghị: Đề nghị tiếp nhận, xác minh, xử lý theo thẩm quyền và thông báo kết quả.
- Tài liệu kèm theo, cam đoan và chữ ký: Liệt kê tài liệu đang có, trình bày trung thực và ký, ghi rõ họ tên.
Tải mẫu để chỉnh sửa: Mẫu đơn tố giác tội phạm – file Word.
Mẫu này dành cho cá nhân và chỉ có giá trị tham khảo, không phải biểu mẫu bắt buộc do cơ quan nhà nước ban hành. Cách trình bày từng phần được hướng dẫn ngay dưới đây.
3. Hướng dẫn cách viết đơn tố giác tội phạm
Một đơn tố giác có giá trị sử dụng không cần dài, nhưng phải giúp người tiếp nhận hiểu được sự việc, hành vi cần xác minh và tài liệu có thể kiểm tra.
3.1 Ghi rõ người gửi và cơ quan nhận đơn
Phần “Kính gửi” ghi tên cơ quan tiếp nhận mà bạn lựa chọn. Không nên sao chép nguyên tên cơ quan trong mẫu cũ mà chưa kiểm tra cơ cấu tổ chức, địa chỉ hiện hành.
Thông tin người tố giác cần rõ ràng, đặc biệt là số điện thoại và địa chỉ nhận thông báo. Với người bị tố giác, chỉ ghi những gì đã biết; nếu chưa xác minh được tên thật thì nêu rõ đó là tên tài khoản, tên tự giới thiệu hoặc thông tin do người khác cung cấp.
3.2 Kể diễn biến theo thời gian và gắn với tài liệu
Nên trình bày lần lượt: sự việc bắt đầu thế nào, ai đã làm gì, vào thời điểm nào, ở đâu và dẫn đến hậu quả gì. Mỗi tình tiết quan trọng nên gắn với một tài liệu cụ thể.
Ví dụ minh họa cách viết: Ngày …, tôi liên hệ với tài khoản … để mua … Người sử dụng tài khoản này gửi cho tôi hình ảnh … và yêu cầu chuyển … đồng vào tài khoản số … tại ngân hàng … Tôi đã chuyển tiền lúc …, mã giao dịch … theo tài liệu số 01. Đến ngày hẹn giao hàng …, tôi chưa nhận được hàng. Sau đó, tôi phát hiện …; nội dung trao đổi được lưu tại tài liệu số 02. Tôi đề nghị xác minh danh tính người giao dịch, thông tin hàng hóa và việc sử dụng số tiền đã nhận.
Ví dụ này hướng dẫn cách kể sự việc; riêng tình tiết nhận tiền rồi chậm giao hàng chưa đủ để tự kết luận có tội phạm.
3.3 Phân biệt sự kiện với nhận định của người viết
Bạn nên tách rõ điều trực tiếp chứng kiến, thông tin nghe người khác kể và điều mình nghi ngờ. Nếu có căn cứ cho rằng tài liệu giả hoặc thông tin gian dối, hãy trình bày căn cứ đó thay vì chỉ khẳng định “người này lừa đảo”.
Không bắt buộc phải xác định đúng tên tội danh hoặc viện dẫn điều luật trong đơn. Khi chưa chắc chắn, có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh hành vi có dấu hiệu tội phạm.
3.4 Nêu yêu cầu phù hợp và ký tên
Yêu cầu nên tập trung vào việc tiếp nhận, xác minh, xử lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Việc bắt, tạm giam, phong tỏa tài khoản hoặc áp dụng biện pháp tố tụng khác phải có căn cứ và do người có thẩm quyền quyết định; không tự động thực hiện chỉ vì có yêu cầu trong đơn.
Trước khi ký, đối chiếu lại họ tên, số tiền, ngày giao dịch, tài khoản và danh mục tài liệu. Nếu chưa biết nên trình bày dấu hiệu vi phạm thế nào, bạn có thể sử dụng dịch vụ tư vấn luật hình sự của Enterlaw để được xem xét vụ việc cụ thể.
4. Hồ sơ, tài liệu kèm theo đơn tố giác tội phạm
Không có một bộ hồ sơ bắt buộc giống nhau cho mọi trường hợp. Bảng dưới đây là danh mục tham khảo để sắp xếp tài liệu đang có, không phải điều kiện phải hoàn thiện đủ mới được tố giác.
| STT | Tài liệu nên chuẩn bị | Nội dung cần kiểm tra |
|---|---|---|
| 1 | Đơn tố giác hoặc bản tường trình | Diễn biến, hành vi đề nghị xác minh, thông tin liên hệ |
| 2 | Giấy tờ định danh của người gửi, nếu cần đối chiếu | Thông tin phù hợp với người đứng đơn |
| 3 | Hợp đồng, giấy vay tiền, biên nhận, hóa đơn | Các bên, thời điểm, nội dung giao dịch |
| 4 | Sao kê, chứng từ chuyển tiền | Số tiền, tài khoản nhận, thời gian, mã giao dịch |
| 5 | Tin nhắn, email, dữ liệu giao dịch trực tuyến | Nội dung đầy đủ, tài khoản liên quan, mốc thời gian |
| 6 | Hình ảnh, ghi âm, video | Nguồn gốc, thời điểm, thiết bị hoặc tệp gốc còn lưu |
| 7 | Tài liệu về thiệt hại | Hồ sơ khám chữa bệnh, giấy tờ tài sản, chi phí liên quan tùy vụ việc |
| 8 | Thông tin người biết sự việc | Họ tên, cách liên hệ và nội dung họ có thể cung cấp |
| 9 | Giấy tiếp nhận, thông báo hoặc văn bản đã có | Lịch sử trình báo, cơ quan đã nhận, kết quả trước đó |
Đối với dữ liệu điện tử, nên giữ tệp gốc, thiết bị và toàn bộ cuộc trao đổi liên quan. Ảnh chụp màn hình giúp trình bày ban đầu nhưng có thể cần được đối chiếu với nguồn dữ liệu để xác minh. Không chỉnh sửa nội dung hoặc cắt ghép làm thay đổi bản chất sự việc.
Nên đánh số tài liệu theo thứ tự sử dụng trong đơn và giữ một bộ sao. Khi giao bản gốc, đồ vật hoặc thiết bị, cần có biên bản hoặc giấy tờ ghi nhận việc giao nhận và tình trạng tài liệu, đồ vật.
5. Nộp đơn tố giác tội phạm ở đâu, bằng cách nào?
5.1 Cơ quan tiếp nhận đơn tố giác
Theo Điều 145 và Điều 146 Bộ luật Tố tụng hình sự, Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm. Công an cấp xã cũng có trách nhiệm tiếp nhận, lập biên bản, kiểm tra, xác minh sơ bộ và chuyển nguồn tin cùng tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền theo quy định.
Đối với các vụ việc thông thường, người dân có thể trình báo tại Công an cấp xã nơi xảy ra sự việc hoặc nơi gần nhất, hoặc gửi đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh có liên quan. Vụ việc thuộc lĩnh vực an ninh, quân đội hoặc thẩm quyền đặc thù được tiếp nhận, chuyển và giải quyết theo quy định tương ứng.
Cần phân biệt nơi tiếp nhận với cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhận tố giác; trường hợp không thuộc thẩm quyền giải quyết thì thực hiện việc chuyển theo quy định. Không phải mọi đơn gửi Viện kiểm sát đều do Viện kiểm sát trực tiếp xác minh, giải quyết.
5.2 Các cách gửi tố giác
Bạn có thể trực tiếp trình bày sự việc hoặc nộp văn bản, gửi qua bưu chính, báo qua điện thoại trực ban hoặc sử dụng kênh điện tử chính thức được tiếp nhận. Bộ Công an có hướng dẫn các hình thức tố giác, báo tin về tội phạm, trong đó có ứng dụng VNeID.
Khi nộp trực tiếp, đề nghị ghi nhận việc tiếp nhận và danh mục tài liệu giao nộp. Khi gửi bưu chính, giữ bản sao hồ sơ, phiếu gửi và thông tin phát. Nếu gửi qua VNeID hoặc kênh điện tử chính thức, lưu mã hồ sơ hoặc thông báo xác nhận mà hệ thống cung cấp.
Không nên coi một bài đăng mạng xã hội hoặc tin nhắn gửi tài khoản chưa xác thực là bằng chứng chắc chắn rằng cơ quan có thẩm quyền đã tiếp nhận tố giác.
6. Thời hạn giải quyết đơn tố giác tội phạm là bao lâu?
Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự, thời hạn kiểm tra, xác minh nguồn tin được xác định như sau:
| Trường hợp | Thời hạn theo quy định |
|---|---|
| Thông thường | Trong 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố |
| Có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm | Có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng |
| Chưa thể kết thúc kiểm tra, xác minh trong thời hạn kéo dài | Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể gia hạn một lần, không quá 02 tháng |
Mốc 02 tháng ở trường hợp phức tạp không phải là khoản thời gian mặc nhiên cộng thêm sau 20 ngày. Việc gia hạn cũng phải đáp ứng điều kiện, thủ tục luật định.
Kết quả giải quyết có thể là khởi tố vụ án, không khởi tố vụ án hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin. Vì vậy, không nên hiểu rằng sau 20 ngày nhất thiết phải khởi tố hoặc thu hồi được tài sản.
Trường hợp có căn cứ tạm đình chỉ theo Điều 148, chẳng hạn chưa có kết quả giám định, định giá hoặc chưa nhận được tài liệu quan trọng có ý nghĩa quyết định, thời gian thực tế có thể kéo dài. Khi lý do tạm đình chỉ không còn, việc giải quyết được phục hồi theo Điều 149. Do đó, cũng không nên khẳng định mọi vụ việc đều phải kết thúc trong tối đa 04 tháng.
7. Quá thời hạn giải quyết tố giác tội phạm thì phải làm gì?
Khi đã nộp đơn nhưng lâu chưa nhận được phản hồi, người tố giác nên kiểm tra tình trạng tiếp nhận và giải quyết để lựa chọn cách xử lý. Chưa nhận được thông báo không tự động đồng nghĩa vụ việc đã quá thời hạn luật định, bởi cần đối chiếu ngày nhận nguồn tin, việc chuyển thẩm quyền, kéo dài thời hạn, gia hạn hoặc tạm đình chỉ, nếu có.
7.1 Kiểm tra việc tiếp nhận và tình trạng giải quyết
Trước hết, tập hợp bản đơn đã gửi, giấy tiếp nhận, biên bản giao tài liệu, phiếu bưu chính hoặc xác nhận điện tử. Liên hệ cơ quan đã nhận để xác định vụ việc đang do cơ quan nào giải quyết, đã chuyển đi đâu và có văn bản xử lý nào được ban hành.
Nếu được thông báo vụ việc đang được gia hạn hoặc tạm đình chỉ, cần làm rõ căn cứ, mốc thời gian và đề nghị cung cấp văn bản, thông tin thuộc quyền được nhận. Không nên chỉ dựa vào ngày gửi bưu điện để kết luận đã hết thời hạn giải quyết.
7.2 Gửi văn bản đề nghị thông báo kết quả
Bạn có thể gửi văn bản đến cơ quan đang giải quyết, ghi rõ ngày trình báo, nội dung sự việc, tài liệu chứng minh việc tiếp nhận và những lần đã liên hệ. Nội dung đề nghị tập trung vào việc thông báo tình trạng, kết quả giải quyết và thực hiện trách nhiệm theo quy định.
Theo Điều 56 và khoản 4 Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự, người tố giác có quyền được thông báo kết quả giải quyết. Cần giữ lại văn bản đã gửi và bằng chứng giao nhận để tiện theo dõi.
7.3 Khiếu nại khi có căn cứ cho rằng việc chậm giải quyết vi phạm pháp luật
Nếu có căn cứ xác định quyết định hoặc hành vi tố tụng trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người tố giác có thể khiếu nại theo thủ tục tố tụng hình sự. Đơn cần nêu rõ quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại, diễn biến tiếp nhận, căn cứ cho rằng quá hạn, ảnh hưởng đến quyền lợi và yêu cầu khắc phục; kèm tài liệu chứng minh.
Thẩm quyền giải quyết phụ thuộc người có quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại. Ví dụ, khiếu nại hành vi của Điều tra viên thuộc Cơ quan điều tra được gửi đến Thủ trưởng Cơ quan điều tra; khiếu nại quyết định, hành vi của Thủ trưởng Cơ quan điều tra thuộc thẩm quyền xem xét của Viện kiểm sát có thẩm quyền theo Điều 475. Có thể đồng thời đề nghị Viện kiểm sát có thẩm quyền kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin nếu có dấu hiệu vi phạm.
Lưu ý về thời hiệu: Điều 471 quy định thời hiệu khiếu nại là 15 ngày kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi tố tụng mà người khiếu nại cho rằng vi phạm pháp luật. Thời gian có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo điều luật không tính vào thời hiệu. Không nên chờ cơ quan trả lời văn bản đề nghị thông tin rồi mới xem xét quyền khiếu nại, vì việc chờ này không mặc nhiên làm dừng thời hiệu.
Việc gửi văn bản đề nghị thông tin không phải bước bắt buộc trước khi khiếu nại. Nếu đã có căn cứ vi phạm, bạn có thể thực hiện quyền khiếu nại ngay theo quy định. Trường hợp khó xác định mốc thời gian hoặc nơi nhận đơn, nên nhờ luật sư tư vấn hình sự rà soát hồ sơ trước khi thực hiện.
8. Những lỗi cần tránh khi làm đơn tố giác tội phạm
8.1 Kể quá dài nhưng thiếu sự kiện chính: Đơn cần làm rõ hành vi, thời điểm, thiệt hại và tài liệu liên quan. Những mâu thuẫn không liên quan có thể làm nội dung khó theo dõi.
8.2 Đồng nhất vi phạm hợp đồng với tội phạm: Chậm trả nợ, kinh doanh thua lỗ hoặc chậm giao hàng cần được xem xét trong toàn bộ bối cảnh. Không nên dùng đơn tố giác chỉ để gây sức ép trong tranh chấp dân sự.
8.3 Khẳng định thông tin chưa kiểm chứng: Cần ghi rõ điều biết chắc, điều được người khác cung cấp và nội dung đề nghị xác minh. Không tự bổ sung tình tiết hoặc gán hành vi cho người khác khi không có căn cứ.
8.4 Nộp tài liệu rời rạc, không giữ bản sao: Chứng từ nên được đánh số, sắp xếp và dẫn chiếu trong đơn; việc giao tài liệu gốc cần được ghi nhận.
8.5 Cho rằng nộp đơn là chắc chắn lấy lại được tiền: Tố giác giúp cơ quan có thẩm quyền xem xét dấu hiệu tội phạm. Khả năng thu hồi tài sản còn phụ thuộc kết quả xác minh, tài sản thực tế và quá trình giải quyết, thi hành án.
Theo khoản 5 Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự, người cố ý tố giác, báo tin sai sự thật có thể bị xử lý tùy tính chất, mức độ. Tuy nhiên, việc tố giác trung thực nhưng kết quả xác minh không đủ căn cứ khởi tố không tự động đồng nghĩa người tố giác đã vi phạm pháp luật.
9. Câu hỏi thường gặp về đơn tố giác tội phạm
9.1 Chưa biết họ tên, địa chỉ người thực hiện hành vi có được tố giác không?
Có thể trình báo với thông tin hiện có, như số điện thoại, tài khoản nhận tiền, tài khoản mạng xã hội, hình ảnh hoặc địa điểm giao dịch. Cần nói rõ chưa xác định được danh tính và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác minh; không tự suy đoán thông tin còn thiếu.
9.2 Chưa có đầy đủ chứng cứ có được nộp đơn không?
Bạn có thể tố giác và cung cấp tài liệu đang có, sau đó tiếp tục bổ sung. Cần nêu cụ thể sự việc, nguồn thông tin và tài liệu có thể kiểm tra. Không phải chờ có kết luận giám định hoặc xác định được toàn bộ người liên quan mới trình báo.
9.3 Đơn tố giác có phải công chứng, chứng thực không?
Bộ luật Tố tụng hình sự không đặt ra điều kiện đơn tố giác của cá nhân phải được công chứng hoặc chứng thực. Người viết nên ghi rõ thông tin, ký tên và chịu trách nhiệm về nội dung; tài liệu kèm theo được cung cấp, đối chiếu tùy tính chất và yêu cầu xác minh.
9.4 Nộp đơn tố giác có mất phí không?
Việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm không thu phí. Nếu thuê luật sư tư vấn, soạn đơn hoặc hỗ trợ theo dõi thì phí dịch vụ được thỏa thuận riêng; chi phí sao chụp, bưu chính cũng không phải phí tiếp nhận tố giác.
9.5 Có thể đề nghị giữ bí mật thông tin người tố giác không?
Có. Điều 56 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định quyền yêu cầu giữ bí mật việc tố giác và yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tố giác, người thân thích khi bị đe dọa. Nên nêu rõ nguy cơ, hành vi đe dọa và cung cấp tài liệu liên quan để cơ quan có thẩm quyền xem xét.
9.6 Rút đơn tố giác thì vụ việc có dừng lại không?
Không đương nhiên. Cơ quan có thẩm quyền vẫn xem xét dấu hiệu tội phạm và căn cứ xử lý. Cần phân biệt rút tố giác với rút yêu cầu khởi tố trong những trường hợp chỉ được khởi tố theo yêu cầu của bị hại quy định tại Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự.
10. Kết luật của Enterlaw.vn
Việc chuẩn bị đơn tố giác tội phạm nên bắt đầu từ trình bày trung thực, rõ ràng diễn biến sự việc, xác định nội dung đề nghị giải quyết và sắp xếp tài liệu kèm theo. Bạn có thể tham khảo mẫu đơn trong bài để tự thực hiện; nếu chưa rõ sự việc có dấu hiệu tội phạm hay thuộc tranh chấp dân sự, nên trao đổi với luật sư để được định hướng trước khi gửi đơn.
Nếu cần tư vấn về cách viết đơn hoặc hướng xử lý vụ việc, bạn có thể tham khảo dịch vụ tư vấn luật hình sự hoặc liên hệ Enterlaw để được hướng dẫn phù hợp với tài liệu và tình huống cụ thể.
Trân trọng.
