Trong quá trình hoạt động, tranh chấp trong hợp tác xã là vấn đề không hiếm gặp. Đáng chú ý, phần lớn tranh chấp không phát sinh từ bên ngoài, mà xuất phát từ nội bộ hợp tác xã, giữa các thành viên với nhau hoặc giữa thành viên với bộ máy quản lý.
Theo thực tiễn áp dụng Luật Hợp tác xã 2023, nhiều tranh chấp hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu hợp tác xã được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc và có sự tư vấn kịp thời. Bài viết này sẽ giúp bạn nhận diện những loại tranh chấp thường gặp trong hợp tác xã và giải pháp phòng ngừa hiệu quả.
1. Tranh chấp trong hợp tác xã là gì?
Tranh chấp trong hợp tác xã là mâu thuẫn về: Quyền và nghĩa vụ của thành viên; lợi ích kinh tế; quản lý, điều hành; thực hiện điều lệ và nghị quyết của các thành viên hoặc các thành viên giữ chức danh quản lý, điều hành hợp tác xã. Tranh chấp trong hợp tác xã ở đây có thể bao gồm cả tranh chấp với các đối tác, bạn hàng, khách hàng của Hợp tác xã.
Những tranh chấp này có thể: kéo dài; làm gián đoạn hoạt động; gây mất đoàn kết nội bộ; thậm chí dẫn đến tạm ngừng hoặc giải thể hợp tác xã. Tất cả các tranh chấp nói chung đều để lại những hậu quả rất nặng nề. Và những tranh chấp đó thường phát sinh là do các quy định nội bộ không được rõ ràng, mạch lạc, không đầy đủ chi tiết.
2. Tranh chấp về góp vốn và vốn điều lệ
2.1. Nội dung tranh chấp thường gặp
- Không góp đủ vốn như cam kết: có thể là góp chậm, hoặc góp không đầy đủ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của Hợp tác xã;
- Góp vốn bằng tài sản nhưng định giá không rõ ràng, hoặc giá trị không đúng hoặc việc thực hiện hiện góp gặp nhiều khó khăn, thiếu minh bạch;
- Tranh chấp về tỷ lệ vốn góp: lúc đầu thì chỉ góp ít, sau đó thấy làm ăn tốt lại muốn góp nhiều hơn, và ngược lại...
- Yêu cầu rút vốn không đúng thời điểm: muốn rút sớm hơn khi cần tiền hoặc thấy khó khăn làm cho các thành viên khác khó khăn hơn; hoặc cam kết rút vốn nhượng lại phần lớn cho những người làm trực tiếp hưởng nhiều hơn, nhưng sau đó lại thay đổi rút muộn hơn;
Theo Luật Hợp tác xã 2023, vốn góp không chỉ mang tính tài chính, mà còn gắn với quyền biểu quyết, quyền hưởng lợi.
2.2. Nguyên nhân chính
- Điều lệ quy định không rõ; không có thỏa thuận cụ thể ngay từ đầu;
- Thiếu cơ chế xử lý thành viên vi phạm.
2.3. Cách phòng tránh
- Xây dựng điều lệ chi tiết nói chung và về vốn góp nói riêng. Đây là việc rất quan trọng nó được ví như là pháp luật nội bộ của hợp tác xã, làm cở sở cho các quy định khác được rõ ràng và minh bạch;
- Quy định rõ hình thức, thời hạn góp vốn: tiền mặt, tài sản thì là tài sản nào, ngày nào thì hoàn thành góp vốn,...
- Có cơ chế xử lý khi thành viên không thực hiện nghĩa vụ: chịu lãi ngân hàng, phạt vi phạm, hay không công nhận các quyền là thành viên...
- Nên có tư vấn pháp lý khi xây dựng điều lệ, có thể xem chi tiết khi thành lập tại đây 🔗 https://enterlaw.vn/thanh-lap-hop-tac-xa
3. Tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của thành viên
3.1. Các dạng tranh chấp phổ biến
- Các thành viên của Hợp tác xã cho rằng quyền lợi bị xâm phạm; hoặc các việc biểu quyết bị hạn chế hay không được thực hiện;
- Không thống nhất về phân phối thu nhập, nhiều ít, bất công trong việc phân chia;
- Mâu thuẫn trong việc tiếp cận dịch vụ của hợp tác xã.
3.2. Nguyên nhân
Hiểu không đúng Luật Hợp tác xã; điều lệ không phù hợp thực tế; quy trình ra quyết định, giải quyết thiếu minh bạch. Ví dụ như có những vấn đề cần phải giải quyết thông qua họp, bàn, thống nhất nhưng rất có thể lạm dụng quyền và tự ý quyết định gây bức xúc.
3.3. Giải pháp phòng ngừa
- Phổ biến, đào tạo pháp luật cho thành viên, cần xây dựng bộ điều lệ, nội quy, quy trình xử lý các công việc nội bộ một cách minh bạch, rõ ràng, thường xuyên sử đổi cập nhật để phù hợp với thực tiễn.
- Thực hiện đúng trình tự họp, biểu quyết, lắng nghe ý kiến cũng như những đóng góp với nhau. Công khai, minh bạch thông tin hoạt động đặc biệt là các thông tin về tiền, tài chính, hay việc chia các phúc lợi.
- Có luật sư tư vấn trong các vấn đề nhạy cảm, hoặc xây dựng điều lệ, quy chế, quy định, quy trình...
4. Tranh chấp trong quản lý và điều hành hợp tác xã
4.1. Biểu hiện thường gặp
- Tranh chấp thẩm quyền giữa các chức danh, ai cũng nghĩ mình to, ai cũng nghĩ việc này việc kia là do mình quyết định và thế là có tranh chấp xung đột mà thôi;
- Quyết định của Hội đồng quản trị bị phản đối, cũng giống như những doanh nghiệp khác quyết định của hội đồng quản trị không phải lúc nào cũng làm cho tất cả các cá nhân/thành viên thỏa mãi, nên việc bị phản đối cũng là lẽ thường với Hợp tác xã;
- Thành viên không chấp nhận nghị quyết Đại hội, Đại hội là cơ quan có quyền quyết định cao nhất. Tuy nhiên, nhiều thành viên lại thấy quyết định đó không đúng, chưa được thỏa đángg và không chập nhận, không thực hiện. Điều này, không hề hiếm gặp trong thực tế.
- Khiếu nại về việc điều hành thiếu minh bạch, các khoản thu, chi, các quyết định, các khoản ăn chia, thưởng, phân công nhiệm vụ... không cụ thể rõ ràng làm nhiều nhiều thành viên luôn có cảm giác bấn công và không được rõ ràng minh bạch trong quản lý điều hành.
4.2. Nguyên nhân
- Không phân định rõ thẩm quyền: Hợp tác xã ngày nay đã phát triển mạnh về trình độ chuyên môn và trình độ quản lý điều hành. Tuy nhiên, vẫn còn không ít hợp tác xã vẫn có trình độ quản lý còn yếu kém và việc không phân rõ tránh nhiệm, quyền hạn dẫn đến hiểu không đúng, hiểu sai, thực hiện sai sót là việc không tránh khỏi.
- Ra quyết định sai trình tự luật định: có những việc đúng thẩm quyền nhưng trước khi ra quyết định đó cần họp bàn, lấy ý kiến bằng văn bản... nhưng lại không làm theo dẫn đến nhiều thành viên không biết, gây bức với các thành viên còn lại.
- Không tuân thủ điều lệ hợp tác xã: Điều lệ hợp tác xã luôn là văn bản pháp luật nội bộ quan trọng, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của thành phần trong cơ cấu tổ chức. Tuy nhiên, tinh trạng tùy ý, làm theo ý thích, với tác phong không chuyên nghiệp là khá phổ biến hiện nay.
4.3. Cách phòng tránh
- Rà soát cơ cấu tổ chức theo Luật Hợp tác xã 2023 đã đầy đủ chưa, việc hoạt động đã thông suốt, hay trình độ chuyên môn cũng như thái độ, tính cách trong cơ cấu tổ chức đó đã phù hợp chưa? Nói một cách ngăn ngọn là cần rà soát, đánh giá xem lại các cá nhân trong từng tổ chức, ban của Hợp tác xã.
- Trên cơ sở điều lệ được làm rõ cần xây dựng quy chế nội bộ rõ ràng, hệ thống văn bản quản trị điều hành nội bộ được minh bạch. Quy trình, quy chế, tiêu chuẩn định mức được mình bạch, giúp việc điều hành tốt hơn và dễ dàng hơn.
- Tư vấn pháp lý thường xuyên cho Ban quản lý. Có những nội dung cần làm rõ cần làm sáng tỏ có đội ngũ tư vấn luật cho ban quản lý không chỉ giúp hoạt động thông suốt, minh bạch hơn và còn hạn chế những tranh chấp nội bộ cũng như bên ngoài của hợp tác xã.
- Lưu trữ đầy đủ biên bản, nghị quyết, và các vấn đề cần được cụ thể bằng văn bản và lưu trữ đầy đủ khoa học giúp mọi việc đều có sở cứ rõ ràng.
5. Tranh chấp về phân phối thu nhập và tài chính
5.1. Các tranh chấp phổ biến
-
Phân phối thu nhập không đúng tỷ lệ;
-
Nhầm lẫn giữa lợi nhuận và thu nhập;
-
Thiếu minh bạch tài chính;
-
Không công khai báo cáo tài chính.
5.2. Rủi ro pháp lý
Những tranh chấp này dễ dẫn đến:
-
Khiếu kiện nội bộ;
-
Mất niềm tin của thành viên;
-
Bị cơ quan quản lý kiểm tra, xử phạt.
5.3. Phòng tránh như thế nào?
-
Tuân thủ đúng quy định Luật Hợp tác xã 2023;
-
Thực hiện kiểm soát nội bộ;
-
Công khai tài chính định kỳ;
-
Có tư vấn pháp lý và kế toán chuyên môn.
6. Tranh chấp hợp đồng với đối tác bên ngoài
Hợp tác xã thường ký kết:
-
Hợp đồng cung ứng dịch vụ;
-
Hợp đồng liên kết sản xuất;
-
Hợp đồng vay vốn.
Rủi ro thường gặp
-
Điều khoản bất lợi;
-
Trách nhiệm không rõ ràng;
-
Khó xử lý khi có tranh chấp.
👉 Phòng tránh bằng cách:
-
Rà soát hợp đồng trước khi ký;
-
Có luật sư tư vấn hợp đồng;
-
Không ký hợp đồng vượt thẩm quyền.
7. Tranh chấp khi thành viên rút khỏi hợp tác xã
Đây là dạng tranh chấp rất phổ biến, liên quan đến:
-
Hoàn trả vốn góp;
-
Quyền lợi tài chính;
-
Thời điểm chấm dứt tư cách thành viên.
Nguyên nhân chính là:
-
Điều lệ không quy định rõ;
-
Hiểu sai quyền rút vốn;
-
Thiếu quy trình xử lý minh bạch.
👉 Giải pháp:
-
Quy định chi tiết trong điều lệ;
-
Có lộ trình hoàn trả vốn;
-
Tham vấn luật sư trước khi xử lý.
8. Vai trò của luật sư trong phòng tránh tranh chấp hợp tác xã
Luật sư không chỉ tham gia khi có tranh chấp, mà còn:
-
Tư vấn xây dựng điều lệ;
-
Rà soát quy chế nội bộ;
-
Hướng dẫn trình tự pháp lý;
-
Giải quyết tranh chấp bằng thương lượng;
-
Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hợp tác xã.
👉 Nếu bạn đang cần tư vấn Luật Hợp tác xã hoặc hỗ trợ pháp lý để phòng tránh tranh chấp, bạn có thể tham khảo tại:
🔗 https://enterlaw.vn/thanh-lap-hop-tac-xa
9. Kết luận
Tranh chấp trong hợp tác xã không phải là điều hiếm gặp, nhưng phần lớn:
-
Xuất phát từ thiếu hiểu biết pháp luật;
-
Có thể phòng tránh ngay từ đầu.
Việc xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc, minh bạch và có sự đồng hành của luật sư chuyên sâu về Luật Hợp tác xã 2023 sẽ giúp hợp tác xã:
-
Giảm thiểu tranh chấp;
-
Bảo vệ quyền lợi của thành viên;
-
Hoạt động ổn định và phát triển bền vững
Việc tranh chấp trong nội bộ hợp tác xã hoặc hợp tác xã với bên ngoài thông qua các hợp đồng là không phải hiếm gặp, khi bạn và khi có những sự kiện pháp lý bất lợi hoặc có nhu cầu tư vấn phòng ngừa bạn hay liên hệ với đội ngũ Luật sư của Enterlaw.vn để được tư vấn toàn diện.
Trân trọng!
===================================================================================================
Enterlaw.vn - Hiểu luật, hiểu bạn!
