Kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2025, hệ thống pháp luật thuế Việt Nam chính thức có hiệu lực áp dụng các quy định mới quan trọng từ Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TTNCN) số 20/2024/QH15 và Luật Thuế Giá trị gia tăng (TGTGT) số 21/2024/QH15. Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt là việc nâng mức doanh thu làm căn cứ áp dụng các chế độ thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Tại bài viết này, Enterlaw.vn hướng dẫn chi tiết về cách tính thuế cho hộ kinh doanh từ năm 2026, dựa trên các quy định mới nhất, đặc biệt là mốc doanh thu 500 triệu đồng/năm.
I. Cơ Sở Pháp Lý và Phạm Vi Áp Dụng
1. Cơ sở pháp lý:
- Luật Thuế Thu nhập cá nhân số 20/2024/QH15.
- Luật Thuế Giá trị gia tăng số 21/2024/QH15.
- Các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thi hành (đang và sẽ được ban hành).
2. Đối tượng áp dụng: Cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình có hoạt động sản xuất, kinh doanh (sau đây gọi chung là "hộ kinh doanh") không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 100 triệu đồng trở lên thuộc diện nộp thuế theo phương pháp khoán.
II. Nguyên Tắc Xác Định Doanh Thu Tính Thuế và Mức Ngưỡng Quan Trọng 500 Triệu Đồng/Năm
Theo Điều 24 Luật Thuế TTNCN 2024 và Điều 13 Luật Thuế TGTGT 2024, doanh thu làm căn cứ tính thuế khoán là toàn bộ số tiền phát sinh từ bán hàng hóa, dịch vụ trong kỳ tính thuế, không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu tiền.
Mốc doanh thu 500 triệu đồng/năm trở thành ngưỡng then chốt với hai ý nghĩa pháp lý quan trọng:
1. Đối với Thuế GTGT: Hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 500 triệu đồng trở xuống được áp dụng mức thuế suất 0% đối với phần doanh thu này. Đây là điểm sửa đổi căn bản, thay thế cho quy định về "ngưỡng doanh thu miễn thuế" trước đây, nhằm đơn giản hóa và tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh siêu nhỏ, nhỏ.
2. Đối với Thuế TNCN: Mức doanh thu này là cơ sở để xác định nghĩa vụ nộp thuế TNCN. Tuy nhiên, việc tính thuế TNCN vẫn phải dựa trên tỷ lệ thu nhập chịu thuế được ấn định trên doanh thu.
III. Phương Pháp Tính Thuế Chi Tiết Cho Hộ Kinh Doanh Năm 2026
Công thức tổng quát để xác định số thuế phải nộp hàng năm (hoặc hàng quý) như sau:
Tổng số thuế phải nộp = Thuế GTGT + Thuế TNCN
1. Cách tính Thuế Giá trị gia tăng (TGTGT):
- Bước 1: Xác định tổng doanh thu tính thuế trong năm dương lịch.
- Bước 2: Áp dụng thuế suất:
-
Trường hợp 1: Nếu tổng doanh thu cả năm ≤ 500 triệu đồng, toàn bộ phần doanh thu này được áp dụng thuế suất 0%. Số thuế GTGT phải nộp = 0 đồng.
-
Trường hợp 2: Nếu tổng doanh thu cả năm > 500 triệu đồng, chỉ phần doanh thu vượt trên 500 triệu đồng phải chịu thuế GTGT.
-
Thuế suất áp dụng: Theo tỷ lệ (%) ấn định trên doanh thu, tùy ngành nghề kinh doanh, do Bộ Tài chính quy định (dự kiến tiếp tục duy trì khung 1%, 2%, 2,5%, 3%, 4%, 5%, 7%).
- Bước 3: Công thức tính:
Số thuế GTGT phải nộp = [Tổng doanh thu cả năm - 500.000.000 đồng (nếu doanh thu > 500 triệu)] x Tỷ lệ % thuế GTGT ấn định
Ví dụ minh họa: Hộ kinh doanh bán hàng ăn uống (tỷ lệ thuế GTGT ấn định 3%) năm 2026 có doanh thu 700 triệu đồng.
-
Doanh thu tính thuế GTGT: 700.000.000 - 500.000.000 = 200.000.000 đồng.
-
Thuế GTGT phải nộp: 200.000.000 x 3% = 6.000.000 đồng.
2. Cách tính Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN):
- Bước 1: Xác định tổng doanh thu tính thuế trong năm.
- Bước 2: Xác định thu nhập chịu thuế. Thu nhập chịu thuế được xác định bằng doanh thu nhân với tỷ lệ thu nhập chịu thuế ấn định theo từng ngành nghề (do Bộ Tài chính quy định, ví dụ: dịch vụ 30%, bán hàng 15%, sản xuất 10%,...).
Thu nhập chịu thuế = Doanh thu tính thuế x Tỷ lệ thu nhập chịu thuế
- Bước 3: Tính số thuế TNCN phải nộp. Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần theo quy định tại Điều 16 Luật Thuế TTNCN 2024. Biểu thuế này gồm 4 bậc với các mức thuế suất 5%, 10%, 15%, 20% tương ứng với các ngưỡng thu nhập chịu thuế. Cần lưu ý rằng khi tính thuế theo biểu lũy tiến, thu nhập chịu thuế được xác định ở Bước 2 là căn cứ để tính, không được trừ đi 500 triệu đồng như đối với thuế GTGT.
Ví dụ minh họa (tiếp theo): Hộ kinh doanh bán hàng ăn uống trên có tỷ lệ thu nhập chịu thuế ấn định là 25%.
-
Thu nhập chịu thuế: 700.000.000 x 25% = 175.000.000 đồng.
-
Số thuế TNCN phải nộp (tính theo biểu lũy tiến từng phần năm 2026):
-
Bậc 1: 60 triệu đầu x 5% = 3.000.000 đồng.
-
Bậc 2: (120 triệu - 60 triệu) x 10% = 6.000.000 đồng.
-
Bậc 3: (175 triệu - 120 triệu) x 15% = 8.250.000 đồng.
-
-
Tổng thuế TNCN phải nộp: 3.000.000 + 6.000.000 + 8.250.000 = 17.250.000 đồng.
3. Tổng hợp số thuế phải nộp:
- Thuế GTGT: 6.000.000 đồng.
- Thuế TNCN: 17.250.000 đồng.
- Tổng số thuế phải nộp năm 2026: 6.000.000 + 17.250.000 = 23.250.000 đồng.
IV. Lưu Ý Quan Trọng Trong Quản Lý Thuế
1. Kê khai, ấn định thuế: Hộ kinh doanh thực hiện kê khai doanh thu với cơ quan thuế. Căn cứ vào tờ khai, tình hình thực tế và ngành nghề kinh doanh, cơ quan thuế sẽ ấn định các tỷ lệ % để tính thuế GTGT và tỷ lệ thu nhập chịu thuế để tính thuế TNCN.
2. Thời điểm và tần suất nộp thuế: Thuế được tính và nộp theo năm, nhưng thực hiện nộp tạm tính theo quý. Cuối năm quyết toán bổ sung hoặc hoàn trừ.
3. Nghĩa vụ hóa đơn, chứng từ: Dù tính thuế khoán, hộ kinh doanh vẫn phải tuân thủ quy định về sử dụng hóa đơn, chứng từ khi bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật.
4. Quyền và trách nhiệm: Hộ kinh doanh có quyền khiếu nại, tố cáo nếu không đồng ý với mức thuế được ấn định; đồng thời có trách nhiệm nộp thuế đầy đủ, đúng hạn, chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu kê khai.
Việc nâng mức doanh thu lên 500 triệu đồng/năm trong Luật Thuế GTGT 2024 thể hiện chính sách hỗ trợ thiết thực của Nhà nước đối với khu vực kinh tế cá thể, hộ gia đình. Tuy nhiên, hộ kinh doanh cần hiểu rõ đây không phải là ngưỡng "miễn thuế toàn bộ", mà chỉ áp dụng mức thuế suất 0% cho phần doanh thu dưới ngưỡng này đối với thuế GTGT. Nghĩa vụ thuế TNCN vẫn được tính trên cơ sở doanh thu thực tế và biểu thuế lũy tiến. Việc nắm vững cách tính thuế theo quy định mới giúp hộ kinh doanh chủ động hơn trong việc hoạch định tài chính, kinh doanh và tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước từ năm 2026 trở đi.
Bạn thấy chính sách ưu đã và cần thành lập hộ kinh doanh cá thể vui lòng xem chi tiết dịch vụ tại đây nhé: https://enterlaw.vn/thanh-lap-ho-kinh-doanh.
Trân trọng cảm ơn.
===============================================================================================
Enterlaw.vn - Hiểu luật, hiểu bạn!
