Thuận tình ly hôn là trường hợp vợ chồng cùng mong muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân và đạt được sự thống nhất về những vấn đề cần giải quyết khi ly hôn. Đây là hình thức ly hôn phổ biến khi hai bên không còn mong muốn tiếp tục đời sống vợ chồng nhưng có thể cùng nhau thỏa thuận về con, tài sản và các vấn đề liên quan.
Tuy nhiên, việc hai vợ chồng cùng đồng ý ly hôn không đồng nghĩa Tòa án đương nhiên công nhận. Pháp luật vẫn đặt ra những điều kiện nhất định về sự tự nguyện, nội dung thỏa thuận và việc bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ, con.
Vậy thuận tình ly hôn là gì? Điều kiện thuận tình ly hôn gồm những gì? Hai bên cần thống nhất những vấn đề nào? Enterlaw phân tích những nội dung quan trọng dưới đây.
1. Thuận tình ly hôn là gì?
Thuận tình ly hôn là việc vợ chồng cùng yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân trên cơ sở tự nguyện và đã đạt được sự thống nhất về những vấn đề cần giải quyết khi ly hôn theo quy định pháp luật.
Căn cứ Điều 55 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án công nhận thuận tình ly hôn khi:
- Vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn;
- Hai bên thật sự tự nguyện ly hôn;
- Đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con;
- Thỏa thuận bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con.
Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao còn hướng dẫn rõ hơn: “vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn” không chỉ là trường hợp hai người cùng ký đơn yêu cầu ngay từ đầu.
Trường hợp một bên ban đầu khởi kiện ly hôn, sau đó bên còn lại đồng ý ly hôn và hai bên thống nhất được việc nuôi con, chia tài sản thì cũng có thể được xem xét theo hướng thuận tình ly hôn nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật.
Có thể hiểu ngắn gọn:
Thuận tình ly hôn = cùng thống nhất chấm dứt hôn nhân + thực sự tự nguyện + thống nhất được các vấn đề cần giải quyết + nội dung thỏa thuận phù hợp pháp luật.
Quan hệ vợ chồng không tự chấm dứt chỉ vì hai người đã sống riêng, ký giấy thỏa thuận hoặc cùng thống nhất ly hôn. Việc ly hôn phải được Tòa án giải quyết theo quy định.
Trường hợp hai bên đã thống nhất và muốn được hỗ trợ thực hiện toàn bộ thủ tục, Quý khách hàng có thể tham khảo dịch vụ ly hôn thuận tình của Enterlaw.
2. Điều kiện để Tòa án công nhận thuận tình ly hôn
Điều kiện công nhận thuận tình ly hôn không chỉ nằm ở việc hai bên có cùng muốn ly hôn hay không. Tòa án còn phải xem xét sự tự nguyện và nội dung thỏa thuận của vợ chồng.
2.1. Vợ chồng cùng yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân
Điểm đặc trưng đầu tiên của thuận tình ly hôn là vợ và chồng đều thống nhất việc chấm dứt quan hệ hôn nhân.
Theo Điều 396 Bộ luật Tố tụng dân sự, nếu vợ chồng cùng nộp đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn thì cả hai phải ký tên hoặc điểm chỉ vào đơn và cùng được xác định là người yêu cầu.
Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên, Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP còn bao quát trường hợp ban đầu chỉ một người khởi kiện nhưng trong quá trình giải quyết, người còn lại đồng ý ly hôn và hai bên đạt được thỏa thuận cần thiết.
Vì vậy, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở việc “hai người có cùng ký một đơn từ đầu hay không”, mà còn ở việc tại thời điểm Tòa án xem xét công nhận, hai bên có thực sự cùng thống nhất chấm dứt quan hệ hôn nhân hay không.
2.2. Vợ chồng phải thực sự tự nguyện ly hôn
Thuận tình ly hôn phải xuất phát từ ý chí tự nguyện của cả hai bên.
Một người không được ép buộc, đe dọa, lừa dối hoặc sử dụng các biện pháp trái pháp luật để buộc người còn lại đồng ý ly hôn hoặc chấp nhận một thỏa thuận bất lợi.
Trong quá trình giải quyết, Tòa án sẽ xem xét ý chí thực sự của vợ và chồng chứ không chỉ căn cứ vào chữ ký trên đơn.
Nếu một bên thay đổi ý kiến và không còn đồng ý ly hôn thì điều kiện công nhận thuận tình ly hôn có thể không còn được đáp ứng.
2.3. Hai bên thống nhất được vấn đề về con chung
Nếu vợ chồng có con chung thuộc trường hợp pháp luật cần giải quyết khi ly hôn, hai bên cần thống nhất những nội dung cơ bản như:
- Người trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con;
- Nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Quyền, nghĩa vụ thăm nom và chăm sóc con sau khi ly hôn;
- Những vấn đề khác liên quan đến quyền lợi của con nếu có.
Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trong trường hợp này liên quan đến con chưa thành niên; con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự; hoặc con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
Quan trọng hơn, thỏa thuận giữa cha mẹ phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con.
Nếu hai bên không thể thống nhất được người trực tiếp nuôi con hoặc phát sinh tranh chấp về những vấn đề liên quan thì vụ việc có thể không còn đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục công nhận thuận tình ly hôn.
Trường hợp đang phát sinh bất đồng về người nuôi con, Quý khách hàng có thể tham khảo nội dung tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn của Enterlaw.
2.4. Thống nhất được vấn đề tài sản
Vợ chồng có thể lựa chọn:
- Đề nghị Tòa án công nhận thỏa thuận về tài sản;
- Tự thỏa thuận việc phân chia tài sản và không yêu cầu Tòa án giải quyết;
- Xác định không có tài sản chung cần giải quyết.
Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP xác định rõ thỏa thuận về chia tài sản trong thuận tình ly hôn bao gồm cả trường hợp vợ chồng không yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản.
Do đó, không phải cứ có tài sản chung thì bắt buộc phải yêu cầu Tòa án phân chia ngay trong quá trình ly hôn.
Nếu hai bên có nhà đất, cổ phần, vốn góp, tiền gửi hoặc tài sản có giá trị lớn và chưa thống nhất được phương án xử lý thì cần cân nhắc kỹ trước khi ghi nhận nội dung trong hồ sơ. Quý khách hàng có thể tìm hiểu thêm nội dung chia tài sản khi ly hôn của Enterlaw.
2.5. Thỏa thuận không được vi phạm pháp luật và phải bảo đảm quyền lợi của vợ, con
Đây là điều kiện đặc biệt quan trọng.
Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP quy định thỏa thuận của vợ chồng về tài sản và việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con phải:
- Không vi phạm điều cấm của luật;
- Không trái đạo đức xã hội.
Đồng thời, Điều 55 Luật Hôn nhân và Gia đình yêu cầu thỏa thuận phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con.
Do đó, hai bên không thể chỉ vì muốn ly hôn nhanh mà thỏa thuận theo cách xâm phạm nghiêm trọng đến quyền lợi của con hoặc vi phạm quy định pháp luật.
3. Khi thuận tình ly hôn, vợ chồng cần thống nhất những vấn đề gì?
Trước khi thực hiện thủ tục, vợ chồng nên xác định rõ ít nhất ba nhóm vấn đề chính:
| Nội dung | Vấn đề cần thống nhất |
|---|---|
| Quan hệ hôn nhân | Cả hai cùng thống nhất chấm dứt quan hệ vợ chồng |
| Con chung | Người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng và những vấn đề liên quan đến việc chăm sóc con |
| Tài sản | Phương án phân chia hoặc xác nhận hai bên tự thỏa thuận, không yêu cầu Tòa án giải quyết |
Ngoài ra, nếu vợ chồng có khoản vay, tài sản thế chấp hoặc nghĩa vụ với người thứ ba thì cũng cần rà soát để xác định phương án xử lý phù hợp.
Cần lưu ý rằng việc vợ chồng tự thống nhất một người chịu trách nhiệm đối với khoản nợ không phải trong mọi trường hợp đều làm mất quyền của người thứ ba theo giao dịch đã được xác lập.
Do vậy, đối với trường hợp có tài sản lớn, nghĩa vụ tài chính phức tạp hoặc người thứ ba có quyền lợi liên quan, việc trao đổi với luật sư hôn nhân gia đình trước khi ký thỏa thuận có thể giúp các bên nhận diện rõ hệ quả pháp lý của từng phương án.
4. Thuận tình ly hôn và ly hôn đơn phương khác nhau thế nào?
Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa hai hình thức nằm ở mức độ đồng thuận giữa vợ và chồng.
| Tiêu chí | Thuận tình ly hôn | Ly hôn đơn phương |
|---|---|---|
| Ý chí chấm dứt hôn nhân | Hai bên cùng thống nhất | Một bên yêu cầu ly hôn |
| Con chung | Cơ bản đã có thỏa thuận phù hợp | Có thể phát sinh tranh chấp |
| Tài sản | Đã thỏa thuận hoặc không yêu cầu giải quyết | Có thể phát sinh tranh chấp |
| Hình thức tố tụng ban đầu | Việc dân sự | Vụ án dân sự |
| Mức độ tranh chấp | Thường thấp hơn | Thường có vấn đề chưa thống nhất |
Ví dụ, vợ chồng cùng đồng ý chấm dứt hôn nhân, thống nhất người mẹ trực tiếp nuôi con, mức cấp dưỡng và tự thỏa thuận tài sản thì có thể yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn.
Ngược lại, nếu chỉ một bên muốn ly hôn còn bên kia phản đối thì thông thường phải xem xét thủ tục ly hôn theo yêu cầu của một bên.
Trường hợp này, Quý khách hàng có thể tham khảo dịch vụ ly hôn đơn phương để xác định căn cứ ly hôn, hồ sơ và những vấn đề cần chứng minh.
5. Hai vợ chồng cùng đồng ý thì Tòa án có chắc chắn công nhận thuận tình ly hôn không?
Không phải trong mọi trường hợp.
Việc hai bên cùng đồng ý chấm dứt hôn nhân là điều kiện quan trọng nhưng chưa phải là căn cứ duy nhất để Tòa án ra quyết định.
Theo Điều 397 Bộ luật Tố tụng dân sự, trong quá trình giải quyết yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, Thẩm phán thực hiện việc hòa giải để vợ chồng đoàn tụ theo quy định.
Nếu vợ chồng đoàn tụ thì Thẩm phán ra quyết định đình chỉ giải quyết yêu cầu.
Nếu hòa giải đoàn tụ không thành, Tòa án xem xét việc hai bên có:
- Thực sự tự nguyện ly hôn;
- Thỏa thuận được việc chia hoặc không chia tài sản;
- Thỏa thuận được việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con;
- Bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con.
Khi đáp ứng các điều kiện này, Tòa án ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các bên.
Ngược lại, nếu sau khi hòa giải đoàn tụ không thành mà các bên không thỏa thuận được về việc chia tài sản hoặc việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, Tòa án đình chỉ giải quyết việc dân sự về công nhận thuận tình ly hôn và thụ lý vụ án để giải quyết theo quy định.
6. Thuận tình ly hôn nộp tại Tòa án nào?
Theo quy định về thẩm quyền theo lãnh thổ của Bộ luật Tố tụng dân sự, đối với yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, vợ chồng có thể nộp đơn tại Tòa án nơi một trong hai bên cư trú hoặc làm việc.
Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền sơ thẩm đối với các yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc phạm vi Điều 29 Bộ luật Tố tụng dân sự được thực hiện tại Tòa án nhân dân khu vực theo quy định hiện hành.
Vì vậy, người làm thủ tục hiện nay cần xác định đúng Tòa án nhân dân khu vực có phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ, thay vì tiếp tục sử dụng máy móc tên Tòa án nhân dân quận, huyện như nhiều biểu mẫu cũ.
Trường hợp có yếu tố nước ngoài, một bên đang sinh sống ở nước ngoài hoặc vụ việc có những yếu tố đặc biệt khác thì cần tiếp tục xác định thẩm quyền trên cơ sở hồ sơ cụ thể.
Quý khách hàng có thể tham khảo thêm nội dung ly hôn có yếu tố nước ngoài nếu thuộc trường hợp này.
7. Khi nào quan hệ vợ chồng chính thức chấm dứt?
Việc hai bên ký đơn hoặc Tòa án đã tiếp nhận hồ sơ chưa làm chấm dứt quan hệ vợ chồng.
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
Đối với thuận tình ly hôn, khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, Thẩm phán ra Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự.
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự có hiệu lực pháp luật ngay sau khi được ban hành và không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm.
Tuy nhiên, quyết định vẫn có thể được xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm nếu có căn cứ cho rằng sự thỏa thuận của các bên xuất phát từ nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội.
8. Một số câu hỏi thường gặp về thuận tình ly hôn
8.1 Có con chung thì có thuận tình ly hôn được không?
Có.
Vợ chồng có con chung vẫn có thể thuận tình ly hôn nếu thống nhất được việc người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng và các vấn đề liên quan, đồng thời thỏa thuận bảo đảm quyền lợi chính đáng của con.
8.2 Không có tài sản chung có thuận tình ly hôn được không?
Có.
Vợ chồng có thể xác nhận không có tài sản chung hoặc không yêu cầu Tòa án giải quyết tài sản.
Có tài sản chung cũng không đồng nghĩa bắt buộc phải yêu cầu Tòa án phân chia nếu hai bên đã tự thỏa thuận và không có yêu cầu.
8.3 Đã đồng ý thuận tình ly hôn nhưng sau đó một bên đổi ý thì sao?
Nếu một bên không còn đồng ý ly hôn thì điều kiện về sự tự nguyện của cả hai bên không còn được bảo đảm.
Tùy diễn biến cụ thể, nếu một người vẫn muốn chấm dứt hôn nhân thì có thể phải chuyển sang giải quyết theo hướng ly hôn theo yêu cầu của một bên.
8.4 Thuận tình ly hôn có cần cả hai cùng ra Tòa không?
Thuận tình ly hôn không có nghĩa chỉ cần gửi đơn là Tòa án đương nhiên ban hành quyết định.
Tòa án còn phải kiểm tra sự tự nguyện, nội dung thỏa thuận và thực hiện các thủ tục theo quy định.
Việc một bên có thể đề nghị giải quyết vắng mặt trong trường hợp cụ thể hay không cần được xem xét theo hồ sơ và quy định tố tụng áp dụng tại thời điểm giải quyết.
8.5 Thuận tình ly hôn có phải chia tài sản ngay không?
Không nhất thiết.
Hai bên có thể tự thỏa thuận và không yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản trong thủ tục ly hôn. Tuy nhiên, đối với tài sản có giá trị lớn hoặc quyền sở hữu phức tạp, cần cân nhắc hệ quả của việc để lại tranh chấp sau khi quan hệ hôn nhân đã chấm dứt.
9. Enterlaw tư vấn và hỗ trợ ly hôn thuận tình
Thuận tình ly hôn thường ít tranh chấp hơn ly hôn đơn phương, nhưng hồ sơ vẫn cần xác định đúng yêu cầu, Tòa án có thẩm quyền và nội dung thỏa thuận về con, tài sản cùng các vấn đề liên quan.
Thông qua dịch vụ ly hôn thuận tình, Enterlaw hỗ trợ Quý khách hàng rà soát trường hợp cụ thể, chuẩn bị đơn và tài liệu, xác định Tòa án có thẩm quyền, hoàn thiện nội dung thỏa thuận và hỗ trợ các công việc pháp lý trong quá trình giải quyết.
Trường hợp vụ việc phát sinh tranh chấp hoặc chưa xác định được nên thực hiện thuận tình hay đơn phương, Quý khách hàng có thể sử dụng dịch vụ tư vấn luật hôn nhân gia đình để được phân tích phương án trước khi thực hiện.
Nếu Quý khách hàng đang chuẩn bị ly hôn nhưng chưa rõ hồ sơ, thẩm quyền hoặc cách thỏa thuận về con và tài sản, Enterlaw có thể tư vấn và đồng hành theo phạm vi công việc được thống nhất. Chuẩn bị đúng ngay từ đầu giúp hạn chế việc sửa đổi, bổ sung hồ sơ và giảm những tranh chấp không cần thiết trong quá trình giải quyết.
Enterlaw.vn - Hiểu luật, hiểu bạn!
