Tóm tắt: Theo thông tin báo chí, ông C cho biết mình bị người khác sử dụng trái phép thông tin cá nhân để đăng ký làm giám đốc, người đại diện theo pháp luật của một doanh nghiệp mà ông không tham gia thành lập hoặc điều hành. Hệ quả là ông bị tạm hoãn xuất cảnh liên quan đến nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và phát sinh thiệt hại về tài sản. Sau khi gửi đơn đến các cơ quan chức năng nhưng vụ việc chưa được giải quyết dứt điểm, ông C đã khởi kiện cơ quan đăng ký kinh doanh, yêu cầu xử lý thông tin đăng ký doanh nghiệp bị cho là giả mạo, khôi phục quyền lợi và bồi thường hơn 874 triệu đồng.
1. Vụ việc đặt ra những vấn đề pháp lý đáng chú ý
Vụ việc của ông C cho thấy một rủi ro đáng quan tâm trong hoạt động đăng ký doanh nghiệp: thông tin cá nhân có thể bị sử dụng trái phép để đăng ký một người vào vị trí quản lý, điều hành doanh nghiệp mà không có sự đồng ý của người đó. Nếu hành vi mạo danh được xác định, hậu quả không chỉ dừng lại ở việc thông tin đăng ký doanh nghiệp không chính xác mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân.
Đáng chú ý, từ thông tin đăng ký doanh nghiệp, ông C bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh liên quan đến nghĩa vụ thuế. Điều này cho thấy thông tin đăng ký doanh nghiệp có thể trở thành căn cứ để các cơ quan nhà nước thực hiện những biện pháp quản lý khác, trong đó có các biện pháp trực tiếp hạn chế quyền của cá nhân.
Vụ việc còn đặt ra vấn đề về trách nhiệm của các chủ thể có liên quan. Người thực hiện hành vi giả mạo phải chịu trách nhiệm như thế nào? Cơ quan đăng ký kinh doanh có trách nhiệm đến đâu đối với hồ sơ được tiếp nhận, xử lý? Khi thông tin đăng ký không chính xác dẫn đến quyết định tạm hoãn xuất cảnh, trách nhiệm thuộc về chủ thể nào và người bị thiệt hại có thể yêu cầu bồi thường ra sao?
Theo chúng tôi, để giải quyết vụ việc cần phân biệt ba vấn đề: xác định và xử lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp giả mạo; xem xét tính hợp pháp của các quyết định hành chính phát sinh; và xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Đây là những vấn đề có liên quan nhưng không thể đồng nhất về căn cứ pháp lý và chủ thể chịu trách nhiệm.
2. Đánh giá pháp lý và hướng giải quyết vụ việc
a. Xác minh và xử lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp giả mạo
Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 68 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, khi có căn cứ xác định nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo, tổ chức, cá nhân liên quan có quyền gửi văn bản đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý, kèm theo một trong các giấy tờ xác định nội dung giả mạo theo quy định.
Các giấy tờ này bao gồm văn bản trả lời của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc văn bản do cơ quan đó cấp bị giả mạo hoặc văn bản trả lời của cơ quan công an về việc nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo.
Trường hợp cần xác minh, cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện việc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác định nội dung giả mạo theo khoản 3 Điều 68. Việc giám định chữ ký, giấy tờ hoặc dữ liệu điện tử có thể được xem xét tùy theo tính chất vụ việc, nhưng không phải là thủ tục bắt buộc trong mọi trường hợp.
Đối với phương án xử lý, điểm b khoản 1 Điều 69 Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định: trường hợp hồ sơ đăng ký thay đổi có nội dung kê khai giả mạo, cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của lần đăng ký thay đổi hoặc giấy xác nhận được cấp trên cơ sở hồ sơ giả mạo, đồng thời cấp giấy chứng nhận hoặc giấy xác nhận trên cơ sở hồ sơ hợp lệ liền kề trước đó.
Đối chiếu vụ việc của ông C, cần tập trung xác minh hồ sơ đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật ngày 20/02/2023. Nếu xác định nội dung đăng ký thay đổi này là giả mạo, việc xử lý phải tập trung vào lần đăng ký có vi phạm, thay vì mặc nhiên thu hồi toàn bộ Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp khi thành lập.
Cũng cần lưu ý, việc đăng ký thay đổi được thực hiện năm 2023 phải được xem xét theo quy định pháp luật tại thời điểm thực hiện; còn trình tự xử lý hồ sơ giả mạo hiện nay cần đối chiếu với pháp luật đang có hiệu lực.
Việc xác định đúng hồ sơ giả mạo và xử lý đúng phạm vi là cơ sở quan trọng để khôi phục thông tin đăng ký hợp pháp, đồng thời xem xét các hậu quả pháp lý đã phát sinh đối với người bị mạo danh.
b. Việc khởi kiện cơ quan đăng ký kinh doanh
Việc ông C khởi kiện cơ quan đăng ký kinh doanh là một phương thức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cần được xem xét theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.
Tuy nhiên, để xác định yêu cầu khởi kiện có căn cứ hay không, cần làm rõ quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khởi kiện, người bị kiện, thẩm quyền giải quyết của Tòa án và các tài liệu chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của ông C bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, cần phân biệt giữa việc hồ sơ đăng ký doanh nghiệp có nội dung giả mạo và việc cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện hành vi trái pháp luật. Hồ sơ giả mạo không đương nhiên đồng nghĩa với việc cơ quan đăng ký kinh doanh có lỗi hoặc đã thực hiện hành vi hành chính trái pháp luật.
Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 4 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người thành lập doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, trung thực, chính xác của thông tin kê khai; cơ quan đăng ký kinh doanh chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hồ sơ theo quy định.
Vì vậy, cần xem xét quá trình tiếp nhận, kiểm tra và xử lý hồ sơ của cơ quan đăng ký kinh doanh, cũng như việc thực hiện trách nhiệm khi nhận được thông tin, tài liệu phản ánh dấu hiệu giả mạo. Chỉ khi xác định được quyết định hoặc hành vi hành chính trái pháp luật mới có cơ sở xem xét trách nhiệm pháp lý tương ứng của cơ quan này.
Quyền khởi kiện của người dân cần được bảo đảm, nhưng việc giải quyết phải dựa trên chứng cứ và trách nhiệm pháp lý cụ thể, tránh đồng nhất trách nhiệm của người giả mạo với trách nhiệm của cơ quan thực hiện thủ tục hành chính.
c. Xử lý hậu quả liên quan đến biện pháp tạm hoãn xuất cảnh
Một vấn đề đặc biệt quan trọng là việc ông C bị tạm hoãn xuất cảnh do thông tin đăng ký doanh nghiệp thể hiện ông là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp có nghĩa vụ thuế.
Trong trường hợp này, cần xác định rõ căn cứ pháp lý, thời điểm ban hành, chủ thể ban hành và điều kiện áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Việc đánh giá tính hợp pháp của quyết định phải căn cứ vào quy định có hiệu lực tại thời điểm quyết định được ban hành.
Nếu có căn cứ xác định ông C bị mạo danh và không thực tế giữ tư cách người đại diện theo pháp luật, thông tin này cần được chuyển đến cơ quan thuế và các cơ quan có liên quan để rà soát, xử lý quyết định tạm hoãn xuất cảnh theo thẩm quyền.
Tuy nhiên, việc thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trên cơ sở hồ sơ giả mạo không đồng nghĩa với việc quyết định tạm hoãn xuất cảnh đương nhiên chấm dứt. Đây là những quyết định thuộc các lĩnh vực quản lý khác nhau, cần được xem xét và xử lý theo trình tự pháp luật tương ứng.
Do đó, ngoài việc yêu cầu cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý hồ sơ giả mạo, ông C cần đồng thời yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét căn cứ tạm hoãn xuất cảnh và thực hiện thủ tục hủy bỏ hoặc chấm dứt biện pháp này khi có đủ điều kiện pháp luật.
Việc giải quyết đồng bộ giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh có ý nghĩa quan trọng để bảo đảm người bị mạo danh không tiếp tục phải chịu những hạn chế về quyền lợi do thông tin đăng ký không chính xác.
d. Xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại
Theo các Điều 584 và 585 Bộ luật Dân sự năm 2015, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phải được xem xét trên cơ sở hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp, thiệt hại thực tế, mối quan hệ nhân quả và các căn cứ pháp luật tương ứng.
Trường hợp yêu cầu bồi thường do quyết định hoặc hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra, cần áp dụng các quy định chuyên biệt của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017, đặc biệt là các quy định về phạm vi trách nhiệm, căn cứ phát sinh trách nhiệm và thiệt hại được bồi thường.
Điều 7 Luật Tố tụng hành chính cũng cho phép người khởi kiện đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại trong vụ án hành chính. Tuy nhiên, việc yêu cầu bồi thường không đồng nghĩa với việc toàn bộ số tiền yêu cầu sẽ được Tòa án chấp nhận.
Theo thông tin vụ việc, ông C yêu cầu bồi thường hơn 874 triệu đồng, gồm chi phí vé máy bay và dịch vụ du lịch, thiệt hại do mất cơ hội giao kết hợp đồng, tổn thất tinh thần, chi phí luật sư và các chi phí liên quan.
Đối với từng khoản, cần xem xét cụ thể:
- Chi phí vé máy bay và dịch vụ du lịch: Cần có hóa đơn, chứng từ thanh toán và tài liệu chứng minh khoản chi phí thực tế không thể thu hồi do việc tạm hoãn xuất cảnh.
- Thiệt hại do mất cơ hội giao kết hợp đồng: Cần chứng minh khả năng thực tế của việc giao kết, thực hiện hợp đồng và khoản lợi ích có thể thu được. Giá trị hợp đồng dự kiến không đương nhiên là giá trị thiệt hại được bồi thường.
- Tổn thất tinh thần: Phải xác định trường hợp được bồi thường và mức bồi thường theo quy định pháp luật áp dụng, không thể chỉ căn cứ vào mức độ ảnh hưởng do người yêu cầu tự đánh giá.
- Chi phí luật sư và chi phí liên quan: Cần chứng minh bằng tài liệu hợp lệ và đối chiếu với các điều kiện, giới hạn bồi thường theo pháp luật, trong đó có Điều 28 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nếu thuộc trường hợp áp dụng luật này.
Quan trọng hơn, việc yêu cầu cơ quan đăng ký kinh doanh bồi thường đòi hỏi phải xác định được hành vi trái pháp luật thuộc phạm vi trách nhiệm của cơ quan đó và mối quan hệ nhân quả với từng khoản thiệt hại. Đối với thiệt hại trực tiếp phát sinh từ quyết định tạm hoãn xuất cảnh, cần xem xét riêng tính hợp pháp và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền ban hành, xử lý quyết định.
Như vậy, số tiền yêu cầu bồi thường và số tiền có đủ căn cứ pháp lý để được chấp nhận là hai vấn đề khác nhau. Việc giải quyết phải bảo đảm quyền lợi của người bị thiệt hại, đồng thời xác định đúng chủ thể và phạm vi trách nhiệm.
e. Xác định chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý
Trong vụ việc này, trách nhiệm pháp lý cần được xem xét đối với từng chủ thể trên cơ sở hành vi, nghĩa vụ và thẩm quyền tương ứng.
Thứ nhất, đối với người thực hiện hành vi giả mạo. Nếu có căn cứ xác định một cá nhân đã sử dụng trái phép thông tin, chữ ký hoặc giấy tờ của ông C để đăng ký doanh nghiệp, người thực hiện hành vi phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, trách nhiệm có thể là hành chính, dân sự hoặc hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Thứ hai, đối với cơ quan đăng ký kinh doanh. Cần làm rõ việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, kiểm tra tính hợp lệ và xử lý phản ánh về dấu hiệu giả mạo có tuân thủ quy định pháp luật hay không. Trách nhiệm của cơ quan này phải được xác định trên cơ sở quyết định hoặc hành vi cụ thể, không mặc nhiên phát sinh chỉ vì hồ sơ được cấp có thông tin giả mạo.
Thứ ba, đối với cơ quan thuế và cơ quan có liên quan đến việc tạm hoãn xuất cảnh. Cần xem xét căn cứ áp dụng biện pháp, trình tự thực hiện và trách nhiệm rà soát, xử lý khi có thông tin cho thấy người bị áp dụng biện pháp có thể đã bị mạo danh.
Việc phân định trách nhiệm có ý nghĩa quan trọng để tránh tình trạng người bị mạo danh phải gánh chịu hậu quả từ hành vi của người khác, đồng thời bảo đảm trách nhiệm của cơ quan nhà nước được xác lập đúng phạm vi pháp luật quy định.
3. Lưu ý và khuyến nghị
Từ vụ việc trên, cá nhân cần chú ý bảo vệ thông tin định danh, giấy tờ tùy thân và chủ động kiểm tra khi phát hiện những dấu hiệu bất thường liên quan đến đăng ký doanh nghiệp.
Việc tra cứu có thể thực hiện thông qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, ứng dụng VNeID và các hệ thống thông tin thuế phù hợp. Tuy nhiên, các công cụ này không phải lúc nào cũng cung cấp đầy đủ thông tin về mọi doanh nghiệp có liên quan đến một cá nhân.
Khi nghi ngờ bị mạo danh, cá nhân cần lưu giữ chứng cứ, đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh cung cấp hoặc cho tiếp cận hồ sơ theo quy định, yêu cầu xác minh thông tin và trình báo cơ quan công an khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Trường hợp thông tin bị mạo danh đã dẫn đến các quyết định về thuế, tạm hoãn xuất cảnh hoặc những biện pháp quản lý khác, cần đồng thời gửi yêu cầu đến cơ quan có thẩm quyền để rà soát, xử lý. Việc khiếu nại hoặc khởi kiện cần được cân nhắc trên cơ sở xác định đúng quyết định, hành vi bị khiếu kiện và thời hiệu, thủ tục pháp luật quy định.
Vụ việc của ông C cho thấy, bảo vệ người bị mạo danh trong đăng ký doanh nghiệp không chỉ là việc xử lý thông tin kê khai sai lệch mà còn đòi hỏi cơ chế khắc phục các hậu quả pháp lý đã phát sinh.
Một môi trường kinh doanh minh bạch cần bảo đảm sự thuận lợi trong thủ tục đăng ký doanh nghiệp, đồng thời có cơ chế xác minh, xử lý thông tin giả mạo và bảo vệ hiệu quả quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân. Đây cũng là yêu cầu quan trọng để nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia đăng ký doanh nghiệp và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước.
Nguồn vụ việc: Bài báo đăng ngày 24/10/2026 trên CafeF. Nội dung phân tích dựa trên thông tin báo chí và quy định pháp luật, không thay thế kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
Khách hàng có nhu cầu tư vấn thành lập doanh nghiệp vui lòng xem chi tiết: https://enterlaw.vn/dich-vu-thanh-lap-doanh-nghiep
Enterlaw.vn - Trọng luật, hiểu bạn.
