Người phụ trách chuyên môn hóa chất phải đáp ứng yêu cầu về trình độ, ngành đào tạo và huấn luyện an toàn phù hợp với hoạt động của cơ sở. Tuy nhiên, không phải mọi doanh nghiệp đều áp dụng cùng một mức bằng cấp; yêu cầu đối với cơ sở sản xuất khác với cơ sở chỉ kinh doanh, tồn trữ hoặc sử dụng hóa chất.
Khi tuyển dụng hoặc chuẩn bị hồ sơ, doanh nghiệp thường băn khoăn: bằng môi trường, công nghệ thực phẩm có được chấp nhận không; giám đốc có được kiêm nhiệm không; chỉ học an toàn hóa chất đã đủ chưa? Để trả lời đúng, cần xác định chức danh pháp lý là người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất và đối chiếu quy định hiện hành. Bài viết dưới đây làm rõ điều kiện, giấy tờ cần chuẩn bị và cách bố trí nhân sự phù hợp thực tế.
1. Người phụ trách chuyên môn hóa chất là ai?
“Người phụ trách chuyên môn hóa chất” là cách gọi phổ biến khi tìm hiểu điều kiện nhân sự trong hoạt động hóa chất. Tại Điều 27 Nghị định 25/2026/NĐ-CP, vị trí này được gọi là người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất.
Người được bố trí phải có trình độ phù hợp và thực hiện nhiệm vụ chuyên môn về an toàn tại cơ sở. Chức danh giám đốc, trưởng bộ phận hay thủ kho không tự động chứng minh một người đủ điều kiện đảm nhiệm.
Cần phân biệt vị trí này với người hành nghề tư vấn chuyên ngành hóa chất hoặc người huấn luyện an toàn hóa chất, bởi các công việc đó có điều kiện riêng.
Đối với doanh nghiệp đang chuẩn bị hoạt động, nhân sự cần được rà soát đồng thời với kho chứa, thiết bị và phương án an toàn. Bạn có thể tìm hiểu tổng thể tại bài điều kiện kinh doanh hóa chất.
2. Người phụ trách chuyên môn hóa chất cần bằng cấp gì?
2.1 Yêu cầu theo hoạt động của cơ sở
Điều 27 Nghị định 25/2026/NĐ-CP quy định trình độ theo từng hoạt động. Đối với sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện, cần đối chiếu thêm Phần A Phụ lục II Nghị quyết 19/2026/NQ-CP.
| Hoạt động | Yêu cầu về trình độ chuyên môn |
|---|---|
| Sản xuất hóa chất | Bằng cử nhân hoặc tương đương trở lên, đúng ngành thuộc Phụ lục III Nghị định 25/2026/NĐ-CP |
| Kinh doanh hóa chất có điều kiện | Bằng trung cấp hoặc tương đương trở lên, đúng ngành thuộc danh mục trên |
| Tồn trữ, sử dụng hóa chất; xử lý chất thải hóa chất, tiêu hủy, thải bỏ hóa chất | Trình độ trung cấp trở lên, đúng ngành thuộc danh mục; riêng điều kiện dịch vụ tồn trữ cần đối chiếu thêm Nghị quyết 19/2026/NQ-CP |
| Vận chuyển hóa chất | Thực hiện theo pháp luật về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm |
| Nghiên cứu, thử nghiệm hóa chất | Thực hiện theo pháp luật về khoa học và công nghệ |
Căn cứ đối chiếu: Điều 27 Nghị định 25/2026/NĐ-CP và Phần A Phụ lục II Nghị quyết 19/2026/NQ-CP.
Ví dụ: Nhân sự có bằng trung cấp đúng ngành có thể đáp ứng yêu cầu trình độ của cơ sở kinh doanh hóa chất. Nếu doanh nghiệp bổ sung hoạt động sản xuất và giao người đó phụ trách an toàn tại cơ sở sản xuất, bằng trung cấp chưa đáp ứng mức trình độ yêu cầu.
2.2 Có bắt buộc phải có số năm kinh nghiệm tối thiểu?
Điều 27 không quy định một số năm kinh nghiệm tối thiểu chung cho vị trí này. Tuy nhiên, theo khoản 8 Điều 4 và khoản 4 Điều 5 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, nhân sự phải có chuyên môn phù hợp quy mô, loại hình hoạt động, nắm vững phương án và biện pháp an toàn; đối với cơ sở sản xuất còn phải nắm vững công nghệ.
Doanh nghiệp vì vậy cần đánh giá cả khả năng thực hiện công việc. Không nên tự áp dụng điều kiện kinh nghiệm của người huấn luyện hoặc người tư vấn chuyên ngành sang nhân sự phụ trách an toàn của cơ sở.
3. Những ngành đào tạo nào được chấp nhận?
Ngành đào tạo phải được đối chiếu với Phụ lục III Nghị định 25/2026/NĐ-CP theo đúng trình độ. Danh mục này rộng hơn ngành mang tên “Hóa học”.
| Trình độ | Một số ngành có trong danh mục |
|---|---|
| Trung cấp | Công nghệ kỹ thuật hóa học; Công nghệ hóa hữu cơ; Công nghệ hóa vô cơ; Hóa phân tích; Công nghệ kỹ thuật hóa dầu |
| Cao đẳng | Công nghệ kỹ thuật hóa học; Hóa phân tích; Công nghệ hóa nhựa; Công nghệ hóa nhuộm; Vận hành máy và thiết bị hóa chất |
| Cử nhân/kỹ sư | Hóa học; Sư phạm Hóa học; Công nghệ kỹ thuật hóa học; Kỹ thuật hóa học |
| Một số ngành khác ở trình độ cử nhân/kỹ sư | Công nghệ sinh học; Công nghệ thực phẩm; Công nghệ kỹ thuật môi trường; Kỹ thuật môi trường; Khoa học môi trường; Quản lý tài nguyên và môi trường; Hóa dược; Bảo hộ lao động |
Bảng chỉ nêu ví dụ; danh mục đầy đủ còn có các ngành ở trình độ thạc sĩ, tiến sĩ. Doanh nghiệp cần kiểm tra tên ngành, mã ngành và bậc đào tạo trong Phụ lục III Nghị định 25/2026/NĐ-CP.
Không thể suy ra rằng một ngành được liệt kê ở bậc đại học thì bằng trung cấp hoặc cao đẳng cùng tên cũng được chấp nhận. Tương tự, việc chương trình học có môn hóa không đủ để kết luận bằng cấp phù hợp.
Với văn bằng ghi tên ngành cũ hoặc chuyên ngành chưa khớp danh mục, nên chuẩn bị bảng điểm, phụ lục văn bằng hoặc xác nhận của cơ sở đào tạo để làm rõ. Các giấy tờ này hỗ trợ đối chiếu, không tự động thay thế yêu cầu về ngành đào tạo.
4. Có bằng chuyên môn rồi có phải huấn luyện an toàn hóa chất không?
Có. Văn bằng chuyên môn và huấn luyện an toàn là hai yêu cầu khác nhau.
Theo Điều 29 Nghị định 25/2026/NĐ-CP, người chịu trách nhiệm về an toàn hóa chất thuộc nhóm 2. Nhóm này còn có người trực tiếp giám sát an toàn tại nơi làm việc và thủ kho liên quan đến hoạt động hóa chất, doanh nghiệp cần lưu ý:
- Huấn luyện định kỳ 02 năm một lần;
- Huấn luyện lại khi phát sinh các trường hợp luật quy định, như thay đổi vị trí làm việc hoặc thay đổi chủng loại hóa chất, công nghệ liên quan đến vị trí đó;
- Nội dung phải phù hợp công việc, tính chất và mức độ nguy hiểm của hóa chất tại cơ sở;
- Chu kỳ đầu có thời lượng tối thiểu 08 giờ, bao gồm thời gian kiểm tra.
Các yêu cầu trên được quy định tại Điều 29–32 Nghị định 25/2026/NĐ-CP.
Một khóa học an toàn ngắn hạn không thay thế bằng chuyên môn. Ngược lại, có bằng phù hợp chưa đồng nghĩa đã hoàn thành nghĩa vụ huấn luyện. Doanh nghiệp cần kiểm tra cả hai nội dung trước khi giao nhiệm vụ.
5. Giám đốc hoặc thủ kho có được kiêm nhiệm không?
Điều 27 không yêu cầu người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất phải giữ riêng một chức danh quản lý cụ thể. Vì vậy, có thể xem xét giao nhiệm vụ kiêm nhiệm trong cơ sở cho giám đốc, trưởng bộ phận hoặc thủ kho nếu người đó đáp ứng điều kiện và thực hiện được công việc.
Khi bố trí, doanh nghiệp nên xác định rõ:
- Bằng cấp, ngành đào tạo và việc huấn luyện;
- Phạm vi công việc, khu vực hoặc cơ sở phụ trách;
- Thời gian và khả năng giám sát thực tế;
- Thẩm quyền yêu cầu khắc phục, báo cáo nguy cơ;
- Người phối hợp và phương án xử lý khi nhân sự vắng mặt.
Không nên suy rộng việc kiêm nhiệm trong cơ sở thành một người đương nhiên được đứng tên cho nhiều doanh nghiệp hoặc nhiều kho. Trường hợp có nhiều địa điểm cần được đánh giá riêng theo tổ chức hoạt động và yêu cầu quản lý an toàn.
Việc chỉ “mượn bằng” để hoàn thiện giấy tờ, trong khi người đứng tên không thực hiện nhiệm vụ, không chứng minh được năng lực thực tế của cơ sở.
6. Người phụ trách chuyên môn hóa chất thực hiện những công việc gì?
Doanh nghiệp nên xây dựng bản mô tả công việc phù hợp loại hóa chất và quy mô hoạt động. Có thể phân công các nhóm nhiệm vụ sau:
| Nhóm công việc | Nội dung thực hiện |
|---|---|
| Nhận diện nguy cơ | Theo dõi danh mục hóa chất, đặc tính nguy hiểm, nhãn và Phiếu an toàn hóa chất |
| Kiểm soát bảo quản, sử dụng | Phối hợp kiểm tra việc phân khu, sắp xếp và thao tác tại kho, nơi sản xuất |
| Hướng dẫn an toàn | Phổ biến quy trình, theo dõi sử dụng phương tiện bảo hộ, phối hợp huấn luyện |
| Phòng ngừa, ứng phó sự cố | Tham gia triển khai phương án của cơ sở, theo dõi thiết bị và khả năng ứng phó |
| Theo dõi tuân thủ | Ghi nhận bất cập, báo cáo người có thẩm quyền và đề xuất khắc phục |
Đây là gợi ý phân công nội bộ, cần điều chỉnh theo công việc thực tế. Việc giao nhiệm vụ phải đi kèm quyền tiếp cận hồ sơ, cơ chế phối hợp và nguồn lực cần thiết.
Đối với cơ sở đang chuẩn bị xin giấy chứng nhận, thông tin nhân sự phải thống nhất với hoạt động kê khai và hồ sơ an toàn. Doanh nghiệp có thể tham khảo bài hồ sơ kinh doanh hóa chất để chuẩn bị đồng bộ.
7. Hồ sơ của người phụ trách chuyên môn hóa chất gồm những gì?
7.1 Tài liệu nhân sự trong hồ sơ cấp giấy chứng nhận
Theo khoản III Phần C Mục 2 Phụ lục III Nghị quyết 19/2026/NQ-CP, hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện có các tài liệu nhân sự sau:
| Loại hồ sơ | Tài liệu về bằng cấp |
|---|---|
| Sản xuất | Bản sao bằng cử nhân hoặc tương đương trở lên, đúng ngành trong Phụ lục III Nghị định 25 |
| Kinh doanh | Bản sao bằng trung cấp hoặc tương đương trở lên, đúng ngành trong danh mục |
| Sản xuất và kinh doanh | Bản sao bằng cử nhân hoặc tương đương trở lên, đúng ngành trong danh mục |
Cả ba trường hợp đều có bản sao quyết định công nhận kết quả kiểm tra huấn luyện an toàn hóa chất hoặc huấn luyện an toàn chuyên ngành hóa chất theo quy định. Các tài liệu trên là phần nhân sự, chưa phải toàn bộ hồ sơ cấp giấy chứng nhận. Xem Phụ lục III Nghị quyết 19/2026/NQ-CP.
7.2 Hồ sơ doanh nghiệp nên lưu để quản lý nội bộ
Ngoài tài liệu nộp theo thủ tục, doanh nghiệp nên lưu:
- Quyết định phân công hoặc bổ nhiệm, mô tả công việc;
- Hợp đồng lao động hoặc hồ sơ xác lập vị trí phù hợp;
- Tài liệu làm rõ văn bằng, khi cần;
- Hồ sơ huấn luyện đầy đủ;
- Biên bản bàn giao khi thay đổi nhân sự.
Không nên trình bày tất cả giấy tờ quản lý nội bộ thành thành phần bắt buộc của hồ sơ cấp phép.
Riêng hồ sơ huấn luyện phải được lưu tối thiểu 03 năm kể từ ngày ban hành quyết định công nhận kết quả kiểm tra, theo khoản 4 Điều 32 Nghị định 25/2026/NĐ-CP.
8. Khi người phụ trách chuyên môn nghỉ việc, doanh nghiệp cần làm gì?
Doanh nghiệp cần chủ động bố trí người thay thế đáp ứng điều kiện, bảo đảm công tác an toàn được tiếp tục thực hiện. Trình tự quản lý nội bộ nên gồm:
- Kiểm tra bằng cấp, ngành đào tạo và năng lực người thay thế.
- Rà soát việc huấn luyện phù hợp vị trí mới.
- Ban hành văn bản giao nhiệm vụ, xác định thời điểm tiếp nhận.
- Bàn giao hồ sơ hóa chất, công việc đang xử lý và các nguy cơ cần theo dõi.
- Kiểm tra nghĩa vụ cập nhật, thông báo hoặc điều chỉnh theo giấy phép và thay đổi thực tế.
Không mặc định cứ đổi nhân sự là phải xin cấp lại giấy phép. Khoản 7 Điều 9 Nghị định 26/2026/NĐ-CP quy định các trường hợp điều chỉnh giấy chứng nhận gắn với thay đổi địa điểm, chủng loại và hàm lượng hóa chất; việc thay đổi nhân sự cần được phân biệt với các trường hợp này. Xem Nghị định 26/2026/NĐ-CP.
Nếu người thay thế chưa đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp phải xử lý khoảng trống nhân sự; không nên tiếp tục sử dụng tên và hồ sơ của người đã nghỉ việc để chứng minh cơ sở vẫn đủ điều kiện.
9. Câu hỏi thường gặp về người phụ trách chuyên môn hóa chất
(1) Bằng cao đẳng hóa có được phụ trách cơ sở kinh doanh không?
Có thể đáp ứng về trình độ nếu đúng ngành trong danh mục và đáp ứng các yêu cầu liên quan. Bằng cao đẳng chưa đáp ứng mức trình độ dành cho cơ sở sản xuất.
(2) Bằng đại học môi trường hoặc công nghệ thực phẩm có được chấp nhận không?
Phụ lục III có liệt kê Công nghệ thực phẩm và một số ngành môi trường ở trình độ cử nhân/kỹ sư. Cần đối chiếu đúng tên ngành, mã ngành và trình độ của văn bằng.
(3) Người chỉ học an toàn hóa chất có đủ điều kiện không?
Không, nếu chưa có văn bằng chuyên môn phù hợp. Kết quả huấn luyện không thay thế yêu cầu về trình độ và ngành đào tạo.
(4) Thuê kho bên ngoài có được miễn người phụ trách chuyên môn không?
Việc thuê kho không tự động miễn điều kiện nhân sự của cơ sở kinh doanh. Người phụ trách của đơn vị cung cấp dịch vụ kho không mặc nhiên thay thế người chịu trách nhiệm chuyên môn của doanh nghiệp.
(5) Người phụ trách chuyên môn có được tự huấn luyện cho nhân viên không?
Chỉ khi đáp ứng thêm điều kiện của người huấn luyện tại Điều 31 Nghị định 25/2026/NĐ-CP. Đủ điều kiện phụ trách an toàn chưa đồng nghĩa đủ điều kiện đứng lớp.
Các câu trả lời cần được đối chiếu với Nghị định 25/2026/NĐ-CP và quy định cập nhật về điều kiện kinh doanh nêu trong bài.
Doanh nghiệp cần kiểm tra bằng cấp, bố trí người phụ trách chuyên môn hoặc hoàn thiện hồ sơ hóa chất? Enterlaw hỗ trợ rà soát điều kiện nhân sự, hướng dẫn phân công nhiệm vụ và chuẩn bị tài liệu phù hợp hoạt động thực tế. Nếu muốn được hỗ trợ đồng bộ từ điều kiện đến thủ tục, doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ xin giấy phép kinh doanh hóa chất.
Trân trọng cảm ơn!
=============================================================================================
Enterlaw.vn - Hiểu luật, hiểu bạn!
